info@wijnstudio.nl | Tel: 070 - 22 05 430 Nederlands English Facebook  

Wijn-woordenboek

a | b | c | d | e | f | g | h | i | j | k | l | m | n | o | p | q | r | s | t | u | v | w | x | y | z

a

Abbocato

Italiaanse term voor halfzoete wijn met veel body.

Adamo

Portugese term voor zoete wijn.

Adega

Portugese term voor wijndomein.

Afdronk

De nasmaak van wijn.
Afdronk is niet een hoog zuur of veel tannine, maar het hele pallet van smaken dat achterblijft.

Afdronk wordt gemeten in tijd: kort, gemiddeld of lang. Een gemiddelde afdronk duurt 5-15 seconden.
Doorslikken of uitspugen geeft hetzelfde resultaat, want in de keel zitten geen smaakpapillen of geurreceptoren. Wel kun je met doorslikken het alcoholgehalte beter bepalen: hoe branderiger je keel, hoe meer alcohol.

Agiorgitiko

Blauwe wijndruif uit Griekenland. Laag zuur, zachte tanine, vol, pruimenaroma.

Aglianico

Blauwe druif, Zuid-Italië.

Hoge zuren en tannine, veel fruit, kan goed ouderen.
Wijnen: Taurasi en Aglianico del Vulture

Albariño

Albarinho / Alvarinho / Albariño -  Witte wijndruif, in Noordwest-Spanje en Portugal.

Volle body, frisse zuren. Aroma's van  citrus, abrikozen en perzik.

De Albariño was in Spanje een vergeten druif, plotseling herontdekt. De laatse 10 jaar een hele trendy wijn in Spaanse restaurants, flink in prijs gestegen.
In Portugal heet deze druif Alvarinho. Die wordt gebruikt om Vinho Verde van te maken. (Groene wijn)

Deze bekende wijn heeft een hele lichte, jonge stijl met frisse zuren en een beetje koolzuur. Deze druiven worden soms hoog in bomen geleid, zodat de druiven niet goed rijpen en de wijn heel  fris blijft.

Er is in Portugal ook een rode Vinho Verde, die hier nauwelijks  verkrijgbaar is en niet gevraagd vanwege zijn zeer hoge zuren.

Alcohol in wijn

Het alcoholpercentage van de wijn is één van de elementen die altijd verplicht op het etiket moeten staan.
Het voorgeschreven minimale alcoholgehalte van stille wijn is 8,5 %.
Van nature stopt de vergisting van druivensap bij een maximaal alcoholpercentage van 15 %.

De alcohol in wijn, bier en andere dranken is ethanol. (met een klein percentage overige alcoholen)
De chemische formule van ethanol is: C2 H5 OH, ofwel een samenstelling van:  koolstof, waterstof en zuurstof. Bij het distilleren van wijn, bijvoorbeeld voor grappa, eau-de-vie of brandy, wordt de ethanol onttrokken aan de alcoholhoudende basiswijn door verhitting. Ethanol verdampt bij 78,3 graden en wordt door koeling weer opgevangen.

Alcoholgebruik zorgt voor het loslaten van remmingen. Ook ontstaat de tunnelvisie, gevreesd in het verkeer: de waarneming is beperkt tot een blikveld recht vooruit. Zoals met alle verdovende middelen hebben mensen minder controle over hun gedrag en wordt het gedrag minder voorspelbaar.

Het effect van 2 glazen wijn op een nuchtere maag staat gelijk aan 4 glazen bij het eten.
De maat van een glas is afgestemd op de hoeveelheid alcohol in de drank, zodat het in grammen alcohol gelijk blijft. Het alcoholpercentage van wijnen is echter nu hoger dan vroeger. Daardoor klopt deze maatvoering niet meer, een glas wijn (6 glazen uit een fles) bevat nu gemiddeld 16 gram alcohol.
In het hoge segment horeca worden meestal grotere glazen gebruikt, waardoor er 5 glazen uit een fles geschonken worden.
Het alcoholgehalte in een glas is dan gemiddeld 20 gram.
Vergeleken met bier: gemiddeld 12 gram, en gedistilleerd: 12-14 gram per glas.

Matig gebruik van alcohol heeft geen aantoonbaar nadelig effect op de gezondheid en volgens meerdere studies van TNO zelfs een positief effect. (overigens blijkt het niet uit te maken welke soort drank je neemt). Wijnprofessionals wordt aangeraden om nooit meer dan 3 glazen per dag wijn te drinken en 2 alcoholvrije dagen per week in te lassen.

Aligoté

Een witte wijndruif.

Droge wijn met veel zuren, nogal schraal, uit de Bourgogne.
In vroeger tijden de huiswijn van Parijse café's.
Basis voor de beroemde Kir: een mengsel van Aligoté en Creme de cassis, bedoeld om de dunne wijn wat ronder en zoeter te maken.

Almacenista

Sherryproducent die een wijn laat rijpen en dan in bulk (ongebotteld) aan een handelaar verkoopt.

Alte Reben

Duitse term voor oude wijnstokken. Franse term: Vieilles Vignes.

Meestal wijnranken die meer dan 50 jaar oud zijn. Door hun leeftijd geven deze wijnstokken minder en kleinere druiven, waardoor de smaak van de wijn geconcentreerder wordt.

Amabile

Italiaanse term voor halfzoete wijn.

Amarone

Een rode wijn uit Veneto, Italië

Gemaakt van gedroogde druiven, daardoor zeer geconcentreerd, volle body, hoog in alcohol, een klein restzoet.
Blend van druiven: Corvino Veronese, Rondinello, Molinera.

Amerikaanse druivenrassen

Amerikaanse druivenrassen zoals Vitis Labrusca, Vitis Berlandieri, Vitis Ruperstris, enz. worden gebruikt als onderstam. Deze Amerikaanse onderstammen zijn resistent tegen de druifluis, een ziekte die in 1850 uit Amerika is meegekomen met een druivenstok. De druifluis ofwel Phyloxera leeft van de wortels van de druivenstok, waardoor deze zijn sappen verliest en afsterft.

De Amerikaanse druiven hebben een smaak die als "foxy" omschreven wordt en niet door ons gewaardeerd wordt: zwaar geparfumeerd. In Europa moge de wijnen van deze druivenrassen geen wijn genoemd worden. Dat geldt ook voor de  hybriden, een kruising tussen Amerikaanse en Europese druivenrassen. Hier zijn een paar uitzonderingen op, zoals de Vidal, een hybride van de Amerikaanse Seibel en Franse Ugni blanc, waarvan in Canada prachtige Icewine gemaakt wordt.

In Nederland wordt volop geëxperimenteerd met hybriden, de resultaten zijn veelbelovend.

Het druivenras, dus de smaak van de wijn, wordt bepaald door de ent: de wijnstok die op de onderstam groeit.

Anbaugebiete

Duitse term voor een groot afgebakend wijnbouwgebied.

Alle wijnbouwgebieden van Duitsland liggen in klimaatzone A, het koelste klimaat in Europa, behalve Baden, dat in klimaatzone B ligt. Er zijn 13 Anbaugebiete:

  • Ahr
  • Mosel
  • Nahe
  • Pfalz
  • Mittelrhein
  • Rheingau
  • Rheinhessen
  • Hessische Bergstrasse
  • Franken
  • Würtemberg
  • Baden
  • Sachsen
  • Saale Unstrut
Annata

Italiaanse term voor oogstjaar.

Aperitief

Een aperitief is een drankje vooraf, bedoeld om de eetlust op te wekken.
Zuren en koolzuur in wijn zijn eetlust-opwekkend en maken de mond schoon, waardoor je beter proeft.
Champagne, met zijn hoge zuurgraad is daardoor  het perfecte aperitief. Liefhebbers maken wel onderscheid, een houtgelagerde Champagne zoals Bollinger is minder geschikt.
Andere goede aperitiefwijnen zijn Cava, Prosecco, Sekt.

Vanuit de leer van de gastronomie (het genieten van wijn en spijs) is Port niet het beste aperitief, behalve als je het koud hebt. Het hoge zoet- en alcoholgehalte in de Port legt een filmende laag in de mond, waardoor smaken minder goed waargenomen worden.
Zoet stilt ook de honger, terwijl een lichte trek het proeven bevordert.

Aragonez

Een rode wijndruif.

Portugese benaming van de Spaanse Tempranillo, ook wel Tinto Roriz genoemd.
Eén van de druiven van rode port.

Aromazon

Een methode om aroma's in wijn makkelijk te herkennen en te benoemen.
De Wijnstudio heeft een aromazon ontwikkeld op basis van 6 groepen geuren:

  • Fruit
  • Bloemen en kruiden
  • Vegetaal en noten
  • Dierlijk
  • Hout en toast
  • Aards en chemisch

De Wijnstudio heeft ook een aromazon voor ontwikkeld voor sherry, port en madeira.

Er zijn ook aromazonnen voor specifieke groepen wijnen, zoals Duitse witte wijn.
En er zijn voor andere dranken, zoals whisky.

Bekijk de aromazonnen: www.wijnstudio.nl/aromazon-aromawheel

Assemblage

Franse term voor het mengen (blenden) van verschillende wijnen.

Zeg in Frankrijk nooit melange van een wijn, want dat wordt beschouwd als een onderschatting van het assembleren. De keldermeester maakt de assemblage en is daarmee verantwoordelijk voor de smaak van de wijn. Assemblage is voor veel bedrijven van groot belang, omdat je hiermee een constante huisstijl kunt creëren, bijvoorbeeld in de Champagne.

In Bordeaux wordt door middel van assemblage de beste wijn gecreëerd.
Van de overgebleven wijn wordt de "tweede wijn" gemaakt. Die is tegenwoordig zo goed en commercieel interessant, dat er soms ook een "derde wijn" geassembleerd wordt.

Assemblage heeft nog een voordeel. Je kunt verschillende druiven gebruiken en daarmee slechte jaren opvangen: iedere druif rijpt op een ander tijdstip.

Assyrtiko

Een witte wijndruif.

Hoge zuren, veel fruit.
Droge wijnen zonder houtrijping uit Griekenland, met name Santorini.
Soms ook zoete wijnen van gedroogde druiven.
Kan uitstekende kwaliteitswijn leveren.

Ausbruch

Een Oostenrijkse zoete wijn uit een klein gebied nabij Neusiedlersee - Burgenland.

Wijnen met "Edelrot" (aantasting door botrytrus ofwel porriture noble),  zoet maar elegant, lichter dan de meeste zoete Oostenrijkse wijnen.
In classificatie: tussen Beerenauslese en Trockenbeerenauslese in. Omdat in dit gebied de "edelrot" altijd optreedt is er een jaarlijkse constante kwaliteit. Dit zorgt voor een goede prijs/kwaliteitverhouding.

Autolyse van gist

Gistautolyse - de afbraak van dode gistcellen in de wijn.
De dode gistcellen gaan verbindingen aan met de alcohol en zuren in de wijn.
Dit proces geeft wijn een aroma van brooddeeg.

Bekend bij Muscadet sur lie, waar dit gebruikt wordt om de nogal neutrale wijn meer smaak te geven.
Mousserende wijn gemaakt volgende de "methode traditionel" zoals Champagne en Cava, heeft de 2e vergisting op fles ondergaan.
Door de kleine "verpakking" is het contact van de wijn met de dode gist zeer intens en ontstaat er een duidelijk autolyse-aroma.

Azienda

Italiaanse term voor een wijndomein dat wijn maakt van eigen, dan wel van gekochte druiven.

Azijnzuur

Vluchtig zuur in wijn.

Geeft een onaangename azijngeur en uiteindelijk ook een azijnsmaak.
Kenmerkende geur: lijm. Smaak: harde, onaangename zuren in de wijn.
Iedere wijn die met de lucht in contact komt verandert onder invloed van bacteriën in azijn, het eerste stadium van totale afbraak.

a | b | c | d | e | f | g | h | i | j | k | l | m | n | o | p | q | r | s | t | u | v | w | x | y | z

Terug naar boven

b

Bag in Box

Wijn in een kartonnen verpakking, van 1 tot enkele liters.

In de kartonen doos zit een kunststof zak , waar de wijn wel uit kan, maar geen zuurstof er bij kan. De wijn wordt getapt met een kraantje.  Grootste voordeel: de doos is vierkant, dus makkelijk te plaatsen en te schenken.

Net als bij Tetra pak (zoals sinaasappelsap in een literpak) blijft bij bag in box de kwaliteit van de wijn uitstekend bewaard. Bovendien: hoe meer inhoud de verpakking, hoe langer de houdbaarheid van de wijn. Maar het image van bag in box is heel goedkoop, voorlopig dus alleen in gebruik voor goedkope wijnen. Het zou kunnen veranderen: de schroefdop had hetzelfde image, maar is steeds meer geaccepteerd als volwaardige sluiting voor kwaliteitswijn.

Bandol

Rode wijn uit de Provence, Zuid-Frankrijk.

Gemaakt van 100 % Mourverdre-druiven.
Een diepe donkerrode kleur, ronde volle body en een zachte smaak.
Kan lang bewaard worden.

Uit Bandol komt crême de cassis, de basis voor de "Kir"
Een klein scheutje in de aligoté-wijn, om deze schrale zure wijn wat soepeler te maken.

Barbera

Een rode wijndruif uit Piemonte - Italië.

Hoog zuur, kersenaroma. De Barbera kan als wijn onder de naam Barbera hoge kwaliteit wijn leveren, gekenmerkt door sappig rood fruit.

Bardolino

Rode wijn uit Veneto, Noordoost-Italië.

Van dezelfde druiven als Valpolicella: Corvino Veronese, Rondinello, Molinero.
Bardolino is een makkelijke lichte wijn, licht gekoeld drinken. Wordt in grote volumes geproduceerd.

Barrique

Houten wijnvat van 225 liter uit de Bordeaux.

De beste wijnvaten worden gemaakt met eikenhout uit het Centraal Massief.
Dit hout groeit langzaam en is daardoor zeer compact. De smaak wordt subtiel afgegeven aan de wijn.
Amerikaans eiken groeit sneller en heeft daardoor grotere poriën. Hierdoor geeft Amerikaans hout meer snaak af aan de wijn, met name  meer vanilletonen.

Barsac

Barsac - Frans wijngebied onder Bordeaux, grenzend aan Sauternes.

Een AOC van uitsluitend witte zoete botrytus-wijnen: wijnen die ingedroogd zijn door 'pourriture noble" ofwel edelrot.

Battonage

Franse  term voor het roeren van de dode gistcellen in de wijn. (Batton betekent stok)
De dode gistcellen ondergaan autolyse, ze breken zichzelf af en gaan verbindingen aan met de zuren en alcohol in de wijn.
Dit geeft een intense smaak van vers brood en toast.

Wanneer voor een mousserende wijn de 2e vergisting op fkles plaatsvindt, is het contact met de dode gistcellen zeer intens. Dit is een kostbare methode.
De 2e vergisting op tank is aanzienlijk goedkoper. Maar het gistcontact en dus de smaak is veel minder intens.
Door battonage is er meer gistcontact. Vroeger gebeurde dit door te roeren met een stok, tegenwoordig zijn er draaiende schoepen op de bodem van een tank.

Baumé

Franse maat voor het suikergehalte in de most.

Dit wordt gemeten met een beaumé-meter, een soort thermometer die men in de most hangt. Ook wordt een refractometer gebruikt, die in een druppel vloeistof de brekingsindex van het licht aangeeft, wat een indicatie geeft van het suikergehalte.

Tegenwoordig wordt voor de rijpheid van de druif meer gekeken naar de fenolische rijpheid: de rijpheid van tannines en kleurstoffen. Dit kan men beoordelen door de pit en het vruchtvlees te bestuderen.

Beaujolais

Het grootste wijngebied van de Bourgogne.

Beaujolais begint vlak boven de stad Lyon. Ruim 80 % van alle Bourgogne is Beaujolais. Daarvan is een groot deel Beaujolais primeur. (rood) Er wordt ook een prima witte wijn gemaakt van de Chardonay-druif.
Rode Beaujolais wordt gemaakt van de Gamay-druif, die het vooral goed doet op granietbodem. Beuajolais-Villages is wijn uit het midden van de Beaujolais met een betere bodem.

Daarnaast zijn er in het Noorden van de Beaujolais 10 dorpen met het beste terroir, zij hebben een eigen herkomstbenaming: Cru Beaujolais. Deze cru's hebben een uitstekende prijs/kwaliteitverhouding, zij kosten gemiddeld €15,- tot € 22,- De cru's hebben niet aleen rood fruit-aroma's, zij kunnen ook een stevig karakter hebben.

Van Noord naar Zuid zijn de cru's:
St Amour
Juliennas
Chenas
Moulin-a-vent
Fleurie
Chiroubles
Morgon
Regnie
Côte de Brouilly
Brouilly

Beaujolais primeur

Zeer jonge wijn uit Beaujolais - Zuid-Bourgogne.

Gemaakt volgende de méthode carbonique - de vergisting vindt plaats in de druif zelf, waardoor snel kleur en smaak in de wijn komt. Dit gebeurt in een afgesloten tank.

De smaak van Beuajolais primeur is: rood fruit zoals aardbeien en frambozen, weinig zuur en weinig tannine, een lichte koolzuur-prikkel. Een zeer soepele, makkelijk drinkbare wijn. Deze wijn is maximaal een jaar houdbaar, er is een risico van hergisting op de fles. Ook zijn na een jaar de fruitaroma's uit de wijn.

Beaujolais primeur mag in nederland verkocht worden vanaf de 3e donderdag in november. Tegenwoordig niet zo belangrijk meer. De Beaujolais primeur wordt nu grotendeels in Amerika verkocht.

Beginners wijncursus

Bent u een beginner en zoekt u een wijncursus?
De internationale wijncursussen van WSET zijn ingedeeld in niveaus:

Level 1 of introductie
Level 2 het "Internationaal Wijncertificaat"
Level 3 "Wine Professional", op het niveau van sommelier, importeur, winkelier
Level 4 "Diploma Course" voor de zeer ver gevorderden die al jarenlang in de wijnbranche werken
Daarna is er de mogelijkheid om de opleiding Master of Wine te doen.

De Wijnstudio verzorgt level 1, 2 en 3.
Kijk voor een beginners wijncursus bij: www.wijnstudio.nl/cursus/intermediate

Bereich

Duitste term voor een wijngebied binnen een Anbaugebiet: een groep van Gemeinden ofwel gemeentes.

Bergerac

Frans AOC gebied ten oosten van Bordeaux.

De wijnen zijn in Bordeaux-stijl gemaakt, maar vaak wat soepeler, toegankelijker. En prettig geprijsd.

Bewaren van wijn

Veel wijnen worden te lang bewaard.
Eenvoudige witte wijn is over het algemeen 1-2 jaar houdbaar, rode wijn 2-3 jaar.
Naarmate de kwaliteit toeneemt zijn wijnen langer houdbaar.

Een wijn veroudert onder invloed van zuurstof: oxidatie.
Zuren en tannine maken wijnen langer houdbaar, en bijvoorbeeld een top-Bordeaux heeft in de beginfase te veel hiervan, waardoor hij "hard" smaakt: zuur en bitter.
Dit wordt langzaam afgebroken: de zuren en tannine worden zachter.
Ondertussen oudert de wijn en ontstaan er tertiaire rijpingstonen: het bouquet.

Om een wijn te bewaren kijkt men eerst naar de kwaliteit: hoe lang kan deze wijn normaal gesproken mee. Vervolgens naar het jaar: sommige jaren geven betere betere bewaarpotentie.

Bewaren of "opleggen" bij voorkeur op een koele plaats zonder trillingen, weinig of geen licht, zonder geuren en met de juiste vochtigheid: niet te vochtig, dan bederft het etiket. Niet te droog, dan krimpt de kurk en ontstaat er oxidatie.

Bin

Een Engelse term voor een plek waar je wijnen bewaart, zoals een bocht in de kelder.

Veel gebruikt in Australë als onderdeel van een merknaam, bijvoorbeeld: Bin 28 van Penfolds.

Biologische wijn

Wijnen die zo natuurlijk mogelijk gemaakt worden, zonder gebruik van chemische meststoffen of chemische ziektenbestrijdingsmiddelen. De biologische wijnbouw richt zich primair op een gezond bodemleven in de wijngaard.

Een ontwikkeling die steeds meer terrein wint, omdat wijnmakers ervaren dat je alleen goede wijn kunt maken van de beste druiven. Veel wijndruiven zijn in meer of mindere mate biologsich verbouwd, bij kleine wijnboeren, maar ook bij hele grote wijnbedrijven, ook in Amerika.

Er zijn meerdere biologische methodes met een erkend label. De bekendste is de bio-dynamiek, die ook rekening houdt met de stand van de planeten. De biodynamische wijnbouw heeft een eigen keurmerk: Demeter. In Frankrijk is er ook een tussenvorm: La Lutte Raisonée, die bestrijdingsmiddelen zo veel mogelijk wil beperken.

Biologische wijn

In eerste instantie gaat het woord "biologisch" over de wijngaard.
Biologisch wil zeggen: op een zo natuurlijk mogelijke manier te werk gaan.
Geen gebruik van pesticiden (ziektewerende chemicaliën), insecticiden, fungiciden (schimmelwerend). Geen DNA-gemanipuleerde planten.
Biologisch werkende wijnboeren moeten manieren vinden om ziektes in de wijngaard op een natuurlijk manier te voorkomen en te overwinnen. Daarom moeten bodem en plant gezond zijn.

Er zijn een aantal grote organisaties die wettelijke erkende labels voeren om biologische wijn te garanderen. De belangrijkste in Nederland zijn Eko en Demeter.
In Frankrijk: AB )Agriculture Biologique). In Duitsland: Bio.

Er wordt op zeer grote schaal biologisch gewerkt, maar slechts een deel van de wijnproducenten vermeldt dit op het etiket. De redenen hiervoor zijn meestal: de ruimte om af te kunnen wijken, geen betalingen aan instituten, de wijnboer is het niet eens met de normen.

Sinds een aantal jaren zijn er nu ook erkende normen voor de bewerking in de wijnkelder, met name  voor het gebruik van SO2: Sulfiet.

Blanc de blancs

Witte wijn van groene druiven.

Blanc de noirs

Witte wijn van blauwe druiven.

Blaufränkisch

Rode wijndruif

Aroma's van kersen en pepers, kruiden. In Burgenland - Oostenrijk, Duitsland en Hongarije.

Blenden

Blenden van wijn. Franse term: Assemblage.

De wijnmaker is verantwoordelijk voor de stijl van een wijn, door het blenden van de basiswijnen. Dat kan zijn: een blend van één druivenras uit één streek, maar van verschillende wijngaarden. Dat gebeurt in Bourgogne, waar maar één rode druif toegestaan is in de rode wijn.

Voor rode Bordeaux wordt geassembleerd (geblend) met wijnen van maximaal 6 verschilende druivenrassen, meestal uit één gebied.

In Australië is het gebruikelijk om wijnen of druiven in te kopen uit gebieden die wel meer dan 1000 km. uit elkaar liggen. Voor de Australiërs telt de kwaliteit van de druif en het resultaat in de wijn, niet het herkomstgebied.

Champagne spant de kroon in blenden: vaak tot wel 100 verschillende wijnen in de assemblage van één Champagne: gemaakt van 3 druivenrassen, diverse gebieden, verschillende partijen uit verschillende jaren, al dan niet met houtlagering.

Bocksbeutel

Plattte, buikvormige fles.

Traditioneel in Franken (Duitsland) en voor rosé uit Portugal.

Bodega

Spaanse term voor een wijndomein

Bodem voor druivenstokken

Elk druivenras heeft zijn favoriet bodem: kalk, leisteen, graniet, lavasteen, enz.

Chardonnay doet het goed op kalk Cabernet Sauvigon op zeer droge grond: kiezel Gamay op graniet.

Bepaalde bodems zijn niet geschikt voor kwaliteitsdruiven:
Te natte bodem, hierin ontwikkelt de wijnstok snel schimmelziektes.
Rijke, vruchtbare bodem, de druivenstok groeit snel, de druiven zijn waterig.

De bodemsoort is soms de basis van een kwaliteitsindeling.
Zoals in Bourgogne en Champagne waar de Cru's gebaseerd zijn op de bodemsoort.

Bonnezeaux

AOC wijngebied in het wijngebied Anjou in de Loire, onder de stad Angers.

Bonnezeaux is samen met Quarts de Chaume en Coteaux du layon het bekendste gebied voor prachtige zoete Loire wijnen. Gemaakt van de Chenin blanc-druif, met "pourriture noble" - door edelrot ingedroogde druiven.

Bordeaux - prijzen

Er is veel overproductie in Bordeaux van matige kwaliteit wijn. Dit wordt met EU-subsidie verstookt tot brandy. De top-Chateaux hebben nergens last van, de prijzen stijgen per jaar door de toenemende welvaart in o.a. India en China. Door top-Bordeaux te schenken laat je in Azië zien dat je rijk bent: een zeer luxe product uit het Westen.

Bordeaux - regio

Bordeaux is het grootste aaneengesloten wijngebied ter wereld.
Het kent vele regio's, onderverdeeld in linker- en rechteroever (van de Garonne)

De belangrijkste van de linkeroever zijn:

  • Haut Médoc (top rood) De dominante druiven zijn Cabernet Franc en Merlot. Top Haut-Medoc moet een jaar of 10 rijpen, daarvóór is het te hard: veel zuur en tannine.
  • Sauternes (top zoet wit) gemaakt van Sémillion, Sauvignon blanc en Muscadelle.

Op de rechteroever:

  •  Saint-Emillion(rood) en Pommerol (rood)
    Dominante druiven zijn Merlot en Cabernet Franc.

Eén van de  de duurste wijn ter wereld is Petrus uit Pomerol, bestaande uit 100 % Merlot.

Bordeaux druiven rood

Rode Bordeaux is in bijna alle gevallen een blend van druiven.
In vrijwel alle Bordeaux is een deel Merlot verwerkt

Voorbeeld van een pure wijn van alleen Merlot (de zogenaamd mono-cépage (en daarmee een uitzondering op de regel) is Chateaux Petrus in Pomerol, één van de duurste wijnen ter wereld.

Op de rechteroever van de Gironde (st. Emillion, Pomerol en omgeving) zijn de Merlot en Cabernet Franc dominant. Op de linkeroever (Medoc en omgeving) is de Cabernet Sauvignon dominant.
Omdat Cabernet Sauvignon een veel "strengere" druif is met meer zuren en tannine, is dit vaak in zijn jeugd een hardere wijn. Mooie Medoc-wijnen moet je dus niet te vroeg drinken.

De druiven die gebruikt mogen worden in een rode Bordeaux zijn:
Merlot (rijpt eerder, geeft rondeur en zachtheid)
Cabernet Sauvignon (rijpt later geeft tannine, zwarte bessen, hoge zuren)
Cabernet Franc
Malbec
Carmenère
Petit Verdot

Bordeaux druiven wit

In Bordeaux worden droge witte wijnen gemaakt, met name in Entre Deux Mers.
En er worden de beroemde donkergele zoete wijnen gemaakt, van door botrytus (pourriture noble) aangetaste, ingedroogde druiven, met name in Sauternes.

Sauternes is een dikke, volzoete wijn met een hoog zuur. De zuurgraad zorgt voor de balans in smaak.
De duurste Sauternes is de Chateaux d'Yquem, waarvan een half flesje meestal meer dan € 100,- kost.

De drie druiven voor witte Bordeaux zijn:
Sauvignon blanc (geeft frisse zuren)
Sémillon (geeft rijkdom, en is dé druif voor botrytus)
Muscadelle (enkele procenten in de wijn, geeft aroma)

Daarnaast zijn er nog andere druiven toegestaan, zoals Colombard, Ugni blanc, en Merlot blanc.

Borderies

Wijngebied in de Cognac, ten noorden van Bordeaux, in het district Charente Maritime.

Botanicals

Engelse term voor kruiden en planten die smaak geven aan een drank zoals gin en vermouth.

Bijvoorbeeld: koriander, jeneverbes, sinaasapelschillen, absinth.

Botrytus Cinerea

Een bekende schimmel in de tuinbouw. Deze schimmel treedt op waar het warm en vochtig is en tast de vruchten aan. Meestal bij druiven die naast een rivier of meer staan.

Indien Botrytus optreedt bij onrijpe druiven is de de oogst verloren. Dit heet in Frankrijk "pourriture gris". Indien botrytus optreedt bij rijpe druiven spreekt men van "pourriture noble" (Frans)
Edelrot (Duits/Nederlands) of noble rot (Engels).

Door botrytus drogen de druiven in, waardoor de smaken concentreren. Met name zoet en zuur, die hierdoor krachtiger worden, maar wel in balans blijven. Hiervan maakt de wijnmaker heerlijke goudgele zoete wijnen.

Bekendste voorbeelden: Sauternes in de Bordeaux,  Quarts de Chaume in  de Loire, Tokaij in Hongarije,
Vin de Constance in Zuid-Afrika.

Bottiglia

Italiaanse naam voor (wijn)fles.

Brettanomyces

Ook aangeduid als Brett. Dit is een gistsoort die in wijnen voor kan komen.
4-ethylgluaiacol veroorzaakt aroma's van spek en rook.
4-ethylfenol is verantwoordelijk voor een "stallucht".
Meestal zijn deze aroma's ongewenst, en in grote concentratie spreekt men van een fout.
De stallucht in een wijn was vroeger voor bepaalde wijnen vanzelfsprekend, zoals rode Bourgogne.
De Engelsen hebben er een uitdrukking voor: " a good Burgundy smells like shit"

Het optreden van Brettanomyces in wijn heeft twee oorzaken: slechte hygiëne in de wijnkelder, of het minimaal gebruik van beschermende sulfiet.
In sommige biersoorten wordt Brett als een gewenst aroma beschouwd, bijvoorbeeld in Lambiek.

Brix

Meet-eenheid voor het suikergehalte in most.

Gebruikelijk in Amerika. Vergelijkbaar met Beaumé in Frankrijk en Oeuchsle in Duitsland.

Brunello di Montalcino

Wijnregio in in Toscane

Rode wijnen in Chianti-stijl, gemaakt van de Sangiovese druif. Over het algemeen hoog gewaardeerd en hoog geprijsd.

Brut

Franse term voor een droge mousserende wijn.

Brut wordt door consumenten vaak ten onrechte aangezien voor een kwaliteit van Champagne.
Maar het is niets ander dan het zoetgehalte van de wijn, veroorzaakt door de "dosage":  de suiker die op het laatst aan de Champagne wordt toegevoegd.
Brut Champagne bevat maximaal 12 gram suiker/liter.

Bush vine

Een manier van geleiden en snoeien van de druivenstok.

Bush vine is een half-wilde groeiwijze, de druiven zijn niet mechanisch te oogsten.

Butt

Sherryvat van 600 liter.

a | b | c | d | e | f | g | h | i | j | k | l | m | n | o | p | q | r | s | t | u | v | w | x | y | z

Terug naar boven

c

Cabernet Franc

Rode wijndruif, familie van de beroemde Cabernet Sauvignon. Bordeaux, met name de rechterover
(st. Emillion en omgeving) en de Loire.

Veel rood fruit. Gedijt goed in een koel klimaat, maar als het te koud is wordt hij niet helemaal rijp.
Dan ontstaan aroma's van paprika en groene onrijpe vruchten.

Cabernet Sauvignon

's Werelds meest gewaardeerde internationale rode wijndruif.

Veel kleur, tannine, zuur, vegetale tonen, zwarte bessen-aroma. Laat zich uitstekend op hout rijpen.
Geeft strenge wijn die zeer goed kunnen ouderen.
Veel gebruikt in internationale blends om wijnen te verbeteren.

Dominante druif in Haut Medoc, Bordeaux. Populair in de hele wereld, met name in Californië: de beroemde Opus One van Robert Mondavi.

Cahors AOC

Wijngebied in Zuidwest-Frankrijk. Rode wijn van Malbec en Tannat: zeer krachtig, tanninerijk, met een volle body.

Vroeger vanwege hun donkere kleur vins noirs genoemd: zwarte wijnen. Tegenwoordig hebben ze een soepeler stijl.

Calvados

Regio in Normandië, Noord-Frankrijk.

Een vruchtbare grond, zeer geschikt voor appels en peren. Van de wijn hiervan (cider) wordt een distillaat gemaakt met een eigen AOC: Calvados.

Cantina Sociale

Italiaanse benaming voor een coöperatie: een samenwerkingsverband van wijnboeren

Italië is de grootste wijnproducent ter wereld, goed voor 1/5 van de totale wereldproductie, met een opbrengst van +/- 6 miljard liter wijn per jaar. Er zijn in Italië enorm veel kleine wijnboeren en boeren die druiventeelt erbij doen. Zij verkopen hun druiven aan de plaatselijke cantine sociale.

Cap Classique

Zuid Afrikaanse term voor mousserende wijn, gemaakt volgens de methode traditionelle:
2e vergisting op fles.

Carignan / Carinena / Mazuela

Rode wijndruif.

Een echte heet-klimaat druif, groeit in Roussillon, Spanje en Californië.
Veel tannine, redelijk veel zuur, kan ook mooi rood fruit geven.

Carmenère

Rode wijndruif.

Onderdeel van de blend van Bordeaux druiven. Het boegbeeld van Chili, in het verleden in de wijngaard vaak verward met Merlot.
Stevige zuren, veel smaak en kleur

Cascina

Italiaanse term voor een boerderij, tegenwoordig gebruikt als "wijndomein".

Casta

Portugese term voor druivenras.

Cava

Mousserende wijn uit Noord-Oost Spanje. Gemaakt volgens de méthode traditionelle: 2e vergisting op fles. Geproduceerd in Penedes en diverse afgebakende gebieden, o.a. Rioja.

Druivensoorten en hun rol in de Cava: Macabeo (Viura) geeft fruit. Parelada geeft zachtheid. Xarel-lo geeft kracht en aroma. Ook Chardonnay mag voor Cava gebruikt worden.

Cave

Franse benaming van een (wijn)kelder, een ondergrondse ruimte waar wijn wordt opgeslagen.

Ook vaak gebruikt als aanduiding van een wijnmakerij. Cave coopérative is een wijncoöperatie: een samenwerkingsverband van druiventelers en wijnmakers.

Cépage

Franse term voor druivenras. Engels: varietal.

Een mono-cépage wijn is gemaakt van één druivenras, een bi-cépage wijn is gemaakt van twee druivenrassen.

Cerasuolo

Italiaanse term voor kersenroze.

Chai

Franse term voor bovengrondse opslagruimte voor wijn, meestal in vaten.

Chalonnais

Wijngebied in de Bourgogne, tussen Maconnais en Côtes d' Or. Bekendste subregio: Mercury, Givry, Rully, Montagny.

Witte wijnen van de Chardonnay druif met over het algemeen een goede kwaliteit/prijsverhouding.

Chambolle-Musigny

Gemeente in De Côte de Nuits (Bourgogne)

Beroemd om rode wijnen gemaakt van de Pinot Noir druif.

Champagne

Champagne is een wijn met een beschermde naam, die alleen gemaakt mag worden in een afgebakend gebied: de Champagne, in Noord-Frankrijk. Dit is een zeer koele wijnregio, met een gemiddelde dagtemperatuur van 10, 5 °C. (Bij 9,5 ° stopt de wijnplant met groeien).

Een belangrijke factor is de bodem: Kimmeridge kalk, ontstaan door het bezinksel in miljoenen jaren van zeesterren en zeeasters. De Champagne is een zeebodem die omhoog gekomen is, dezelfde bodem als de kalkwanden van Dover in Engeland.

Voor Champagne mogen 3 druivensoorten gebruikt worden, ieder met een eigen karakter
chardonnay (wit) - verfijning, romigheid, fijne mousse
pinot noir (blauw) - kracht, structuur, rood fruit
pinot meunier (blauw) - fruitig, met name peer, maar is gevoelig voor oxidatie

Champagne wordt ingedeeld in vier wijnregio. Elke regio is gespecialiseerd in een bepaalde druif:
Montagne de Reims - pinot noir
Vallée de la Marne - pinot meunier
Côtes de blancs - chardonnay
Aube- pinot noir, pinot meunier

Champagne is een blend  van jaren, druiven en streken.
Alleen  de millesimée is gemaakt van druiven van één jaar. Dit is altijd een top-cuvée, de dure wijn.
Een blanc de blanc is witte wijn van witte druiven, dus chardonnay
Een blanc de noir is witte wijn van blauwe druiven, dus pinot noir en/of pinot meunier.

De Méthode Traditionelle betekent: de tweede gisting op fles. Dit is de verplichte methode, net als bij Spaanse Cava.

Na het dégorgement: het verwijderen van het bezinksel vlak voor de verkoop, verbetert Champagne niet meer. De flessen moeten niet bewaard worden, maar gedronken!

Champagne - flesinhoud

Vanaf Jeroboam zijn het namen van koningen in het Oude Testament.

  • Piccolo - ¼ fles - 0,2 ltr
  • Demi bouteille - ½ fles - 0,375 ltr
  • Bouteille - 1 fles - 0,75 ltr
  • Magnum - 2 fles - 1,5 ltr
  • Jeroboam - 4 fles - 3 ltr
  • Rheoboam - 6 fles- 4,5 ltr
  • Methusalem - 8 fles - 6 ltr
  • Salmanazar - 12 fles - 9 ltr
  • Balthasar - 16 fles - 12 ltr
  • Nebukadnezar - 20 fles - 15 ltr
Champagne - kalkbodem

De beste Champagnegronden bestaan grotendeels uit kalk. Die heeft een uitstekende drainage, dus te veel water wordt snel afgevoerd, en in droge tijden is er een goed water-reservoir.
Kalk is een zachte bodem, de wortels van de wijnstok kunnen diep doordringen.

Champagne is een afgemeten gebied, daarbuiten mogen de wijnen geen Champagne heten. Een goed stuk grond (een Grand Cru) kost momenteel ruim 1 miljoen euro per hectare. Het is daarmee de duurste landbouwgrond van de wereld.

De kwaliteit van de druiven en daarmee de prijs voor de wijnbouwers wordt voor een groot deel afgemeten aan de mate van kalk in de bodem. De beste delen heten "Grand Crus". De beste Champagnes worden gemaakt van druiven van Grand Crus en Premier Crus - bodems.

Chaptalisatie

Franse term voor het toevoegen van suiker aan de most. Uitgevonden door Comte Chaptal, een minister onder Napoleon. In Duitsland heet dit Anreichern.

De suiker wordt altijd vóór de vergisting toegevoegd. Het doel is niet de wijn zoeter te maken. (dan zou je de suiker ná de vergisting moeten toevoegen, dat gebeurt met Champagne)

Chaptalisatie heeft als doel meer alcohol in de wijn te krijgen. Dat maakt de wijn ronder, soepeler, iets zoeter, en geeft meer body.

In Europa alleen toegestaan in zogenaamde A en B zones: de koele klimaten zoals Duitsland en Noord-Frankrijk, waar de druiven moeite hebben met rijping en de vorming van suikers. Niet toegestaan in C-klimaten: Zuid Frankrijk, Spanje, enz.

Chardonnay

Een witte Bourgogne-druif met een goede zuurgraad en een medium tot volle body.
Chardonnay wordt wel de kameleon genoemd: hij past in alle klimaten en je kunt er alle typen wijn van maken. De bekendste stijl is de internationale imitatie van Bourgogne: houtgelagerd.

Afhankelijk van het klimaat onderscheiden we een patroon van smaken en aroma's.
Koel klimaat (zoals Chablis): citroen, appel, peer
Gematigd klimaat (zoals Meursault) steenfruit, perzik, meloen
Warm klimaat (Australië) tropisch fruit, banaan, ananas, mango

Malolactische fermentatie geeft zuiveltonen: boter, room
Gistcontact geeft brood en gist aroma's
Houtrijping geeft toast, koffie, cacao, ceder en vanille

Makkelijk te telen, groeit in koel en warm klimaat, heeft hoge opbrengsten.
Geeft de beste kwaliteiten op kalkgronden.
Beroemd geworden in Bourgogne, met name Le Montrachet en Meursault. Dit zijn houtgelagerde stijlen.
Chablis (Noord-Bourgogne) heeft meestal geen houtlagering. Het zeer koele klimaat in Chablis zorgt voor uitgesproken frisse citrustonen. In Bourgogne zijn dit vrijwel altijd mono-cépages: wijnen van één druivenras.

Een derde van alle Champagnedruiven is Chardonnay. Chardonnay zorgt voor een zeer fijne mousse en verfijnde, frisse smaken. Als een Champagne geheel uit Chardonnay bestaat heet dit blanc de blanc.

Charmat methode / Cuve close

Productiemethode voor mousserende wijn. Tweede vergisting op tank.

De 2e vergisting produceert veel koolzuur, CO2, die in een tank vastgehouden wordt. Doordat het koolzuur niet weg kan trekt het in de wijn. Hoe kouder de tank, hoe langer het proces duurt: van 10 tot 90 dagen. Hoe langer het duurt, hoe beter de integratie van de koolzuur in de wijn.

Château

Franse term voor wijnhuis in de Bordeaux.

Hoewel er veel mooie kastelen in Bordeaux staan is de naam Château niet beschermd. Er hoeft helemaal geen kasteel te staan, een schuur mag ook Château heten.
De term voor een wijnhuis in Bourgogne is Domaine.

Chenin blanc

Witte wijndruif uit de Loire, Frankrijk.

Voor droge, mousserende en zoete wijnen, van vaak zeer hoge kwaliteit.
De zoete Vouvray kan soms 100 jaar oud worden.
In Zuid Afrika genoemd: “Steen” Hoge zuren.

Chiaretto

Italiaanse term voor lichtbleke rode wijn.

Cinsault

Rode wijndruif uit de  Provence - Frankrijk.
Hoge opbrengst en veel zuren.
Gedijt goed in een heet klimaat, daarom veel geteeld in Noord-Afrika.
Basis van de beroemde Chateau Musar in Libanon.

Climat

Franse term voor een wijngaardperceel, gebruikt in de Bourgogne.

Clos

Franse term voor en ommuurde wijngaard, gebruikt in de Bourgogne.

De bekendste is Clos de Vougeot, een wijngaard met 70 eigenaren!

Colombard

Witte wijndruif. Basis van de Armagnac, een druivendistillaat.

Colombard lijkt op de Sauvignon blanc, maar is iets ronder en minder fris. Tegenwoordig de basis van veel smakelijke en zeer goedkope Pays d'Oc wijn. Vaak een prima huiswijn voor de horeca.

Commune

Franse term voor een dorp.

In de wijnbouw een verzameling wijngaarden in en rondom een dorp.

Condrieu

Een gebied in de Noord-Rhône.

Hier worden de beroemde zeer dure wijnen gemaakt van de Viognier-druif.
Droge wijnen met een volle weelderigheid en bloemenaroma's, iets vettig.

Confusion Sexuelle

Franse term voor insectenbestrijding met hormonen. Diverse insecten in de wijngaard (Frans: vers de grapes) vreten aan de wijnstok, de druiven en de bladeren.

Met behulp van sexuele geurstoffen: feromonen, worden de mannetjes op een dwaalspoor gezet.
(het lijkt wel of er door de hele wijngaard vruchtbare vrouwtjes-insecten vliegen)
Daardoor stopt de voortplanting en is de overlast bestreden.

Consorzio

Italiaanse term voor handelsvereniging van wijnproducenten. Te herkennen aan de hals-labels op de fles.

De bekendste Consorzio is de Gallo Nero voor Chianti Classico, te herkennen aan de zwarte haan.

Continentaal klimaat

landklimaat: hete droge zomers, koude winters.

Bijvoorbeeld: La Mancha, Midden-Spanje.

Coöperatie

Faciliteit waar men wijn maakt, soms ook bottelt en etiketeert, en zelfs de verkoop en publiciteit in handen heeft. Eigendom van een aantal wijnboeren. Vaak moet men lid zijn om aan de coöperatie te mogen leveren. Een ideale oplossing voor druiventelers met weinig opbrengst.

Italiaans: Cantino sociale.

 

Cornas

AC gebied in de noord- Rhône (Frankrijk)

Krachtige rode wijn van 100 % Syrah druiven.

Cortese

Witte wijndruif.

Geeft frisse wijnen met tonen van limoen en peer. Noord-Italië, basis van de Gavi wijn.

Corton

Wijndorp in Côte de Beaune - Bourgogne. Rode wijnen van de Pinot Noir en witte wijnen van de Chardonnay.

Eén van de duurste witte wijnen ter wereld: Corton-Charlemagne Grand Cru.

Corvino Veronese

Rode wijndruif. Veneto – Italië.

Samen met Rondinello en Molinera-druiven de basis voor Valpolicella, Bardolino, Amarone en Reciotto. Corvino is van deze drie de kwaliteitsdruif.
Geeft veel fruit en kleur.

Coteaux-du-Layon

Wijngebied in Anjou, Loire -Frankrijk.

Zoete witte botrytus-wijnen van de Chenin blanc druif.

Côtes

Franse term voor een helling in de wijngaard.

Hellingen hebben een aantal voordelen: De zon kan door de schuinte van de heling beter doordringen in de wijnstokken. Daardoor rijpen de druiven beter. Dit is vooral gunstig in koele gebieden. Ook blijft de gevreesde nachtvorst er niet in hangen, die zakt naar beneden.

Een nadeel van een helling is bodemerosie. Soms moet de bovenlaag van de bodem weer opnieuw aangebracht worden. Als de helling erg stijl is wordt mechanisch werken moeilijk. Er worden dan kabels gebruikt of zelfs sporen en lieren aangebracht. De arbeidskosten gaan daardoor wel omhoog.

Crémant

Franse term voor alle mousserende wijnen buiten Champagne.

Wijnen die gemaakt zijn met de Méthode Traditionelle: tweede gisting op fles.

Cru

Franse term voor gewas.

Kan echter ook een kwaliteitsgebied zijn in de wijnbouw of een classificatie: Grand Cru.

Cru Artisan

een kwaliteitsaanduiding voor Bordeaux wijnen. Lager dan Cru Bourgeois.

Cru classé

Kwaliteitsperceel, meestal in Bordeaux.

Cuve close

Tankmethode of Charmat methode. Een manier om mousserende wijn te maken.

Een wijn wordt opnieuw aan het gisten gebracht door suiker en gist toe te voegen. Deze  2e vergisting produceert veel koolzuur, CO2, die in een tank vastgehouden wordt. Doordat het koolzuur niet weg kan trekt het in de wijn.

Hoe kouder de tank, hoe langer het proces duurt: van 10 tot 90 dagen. Hoe langer het duurt, hoe beter de integratie van de koolzuur in de wijn.

Cuvée

Franse term voor een blend van wijnen.

a | b | c | d | e | f | g | h | i | j | k | l | m | n | o | p | q | r | s | t | u | v | w | x | y | z

Terug naar boven

d

Dégorgement

Franse term voor het verwijderen van het gist-bezinksel in een mousserende wijn. Letterlijk: het uit de keel halen.

Direct hierna volgt het eventuele aanzoeten en bottelen. Daarna is de musserende wijn klaar voor verkoop en zal niet verder verbeteren.

Demi sec

Franse term voor een halfdroge wijn.

Voor Nederlandse begrippen is dit al tamelijk zoet.

Dépot

Franse term voor bezinksel. Vaak een teken van een niet- of weinig gefilterde wijn. Door weinig te filteren behoudt de wijn meer smaak, maar de consument waardeert het bezinksel niet, en denkt vaak dat de wijn een fout heeft.

Een vintage port is niet gefilterd. Een zeer oude Vintage Port kan een derde deel van de fles met bezinksel vullen.

Dessertwijn

Een dessertwijn is een wijn die je bij een dessert drinkt.
In de menuleer worden kazen ook tot de desserts gerekend.

Het zijn wijnen met een verschillende graad van zoetheid.
Een voorbeeld van lichtzoete desserwtijn is Moscato d'Asti of Brachetto d'Acqui.
Het zoetgehalte is  niet zo hoog, maar ook het alcoholgehalte is laag (5-8 %)
Alcohol versterkt de zoetbeleving: hoe hoger de alcohol, hoe zoeter de wijn ervaren wordt.
Zeer zoete dessertwijnen zijn botritus-wijnen zoals Quarts de Chaume (Loire) of Sauternes (Bordeaux)
Een extreem zoete dessertwijn is PX uit Spanje, het zoetgehalte kan oplopen tot 30 %.

Bij het proeven van meerdere zoete wijnen is het aan te bevelen de wijnen in oplopende zoetheid te proeven.
Zoetheid geeft een hoge verzadiging, waardoor  lichtere wijnen niet goed meer geproefd worden.
Bij desserts is de beste combinatie een match in gelijke smaken en krachten.
Bij appeltaart passen veel dessertwijnen, maar bij sorbetijs moet de wijn een duidelijk zuur hebben.
Een klassieke combinatie met kaas is roquefort met Sauternes.

Distilleren

Distilleren is het scheiden van vloeistoffen door middel van verdamping.
Het principe is eenvoudig: iedere vloeistof heeft een eigen moment van verdamping.
Wanneer je in een ketel een alcoholhoudende drank verhit, zullen de verschillende soorten alcohol ieder op een eigen moment verdampen. Als je de damp  vervolgens afkoelt (condenseert) en apart opvangt krijg je verschillende vloeistoffen. Wat niet nodig is wordt verwijderd, de ethanol blijft over.

Er zijn drie fases van distilleren: voorloop, hart en afloop.
In de voorloop zit de alcohol die verdampt bij laagste temperatuur: de methanol, een zeer giftige stof, die verdampt bij 65 ºC. Dat is het gevaar van eigen stook: het niet verwijderen van de voorloop.
Het middengedeelte van het stooksel, het hart genoemd, is ethanol. Dit verdampt bij 78,3 ºC.
Na het hart verdampt de afloop: de hogere alcoholen, zoals propanol en butanol. Er zijn alcoholen die pas verdampen bij temperaturen boven 100 ºC.  Zij geven zogenaamde foezels af: onaangename geuren.  In geringe mate zorgen de foezels wel voor het eigen karakter van het distillaat

Dolcetto

Rode wijndruif. Italiaanse druif, voornamelijk in Piemonte. Gelijknamige wijn, donkerrood, zachte tannine.

Ondanks zijn naam (zoetje) zit er vaak een bittertje in de wijn.

Domaine

Franse term voor wijngoed, vooral gebruikt in Bourgogne.
Vergelijkbare termen zijn: château of bodega.

Dosage

Franse term voor de aangevulde zoetheid van een mousserende wijn.

Champagne is van nature zeer droog. Als de Champagne verkoopklaar wordt gemaakt, wordt hij afgevuld met een scheutje rietsuiker, opgelost in wijn. Dat heet dosage, of: liqeur d'expedition. Op dat moment wordt de zoetheid van de wijn bepaald.

De zoetheden in Champagne zijn: (totaal aantal grammen suiker per liter)

  • Brut nature Ultra Brut / Zero Dosage  - 0-3 gram/liter
  • Extra Brut 0-6 gram/liter
  • Brut  - 0 tot 12 gram/liter
  • Extra Sec  - 12 tot 17 gram/liter
  • Sec - 17 tot 32 gram/liter
  • Demi-sec  - 32 tot 50 gram/liter
  • Doux (riche) - 50 gram/liter en meer
Druifluis

Phyloxera Vastatrix ofwel de Vernietiger.

Deze druifluis, meegenomen door Engelse wetenschappers, heeft tussen 1850 en 1900 het merendeel van de wijnbouw in Europa vernietigd. Hij leeft van het sap van de wortels van de druivenstam, waardoor de druivenstok afsterft.

De enige remedie is de druif te enten op een onderstam van Amerikanse druivenrassen. Er zijn nog een paar plaatsen in de wereld waar niet-geënte druiven staan, zoals in Portugal, Australië, en heel Chili.

Druiven-oogst

Afhankelijk van het klimaat.

Druivenoogst is in de herfst. Op het noordelijk halfrond vanaf augustus (Spanje, Sicilië) tot december (Zwitserland, Eiswein in Duitsland). Op het zuiderlijk halfrond in januari-maart. De eerste wijnen van het jaar komen dus uit Zuid Afrika en Nieuw Zeeland.

Druivenras

Familie: Vitis (wingerd)
Geslacht: Vitis Vinifera (De druiven dragende)
Ras: er zijn ongeveer 6000 druivenrassen bekend die gebruikt worden voor wijn.

Enkele druivenrassen (vooral Franse) spelen internationaal de hoofdrol:
Voor rood zijn dat: Grenache (de meest geteelde blauwe druif ter wereld), cabernet sauvignon, merlot, syrah/shiraz, en pinot noir.
Voor wit: riesling, chardonnay, sauvignon blanc
Tot voor kort was het meest geteelde druivenras ter wereld de airen, die vrijwel uitsluitend in La Mancha (Spanje)geteeld wordt.
De meeste airen wordt verstookt tot brandy.
Nu is cabernet sauvignon de meeste geteelde druif ter wereld.

Iedere wijnregio heeft zijn specifieke druivenrassen. Bijvoorbeeld: Rioja en tempranillo, Toscane en sangiovese,
Franken en sylvaner. Een aantal landen hebben een kenmerkend druivenras: Argentinië en malbec, Chili en carmenere, Uruguay en tannat

Duitse wijn

Het zuidelijkste deel van de Duiste wijnbouw (Baden) begint halverwege de Franse Elzas, aan de overkant van de Rijn. Duitsland ligt dus niet alleen oostelijk van Frankrijk, maar ook grotendeels noordelijk ervan. De lange warme herfst is wat Duitsland een uitstekend wijnland maakt.

Duitsland heeft ongeveer 100.000 hectare wijnbouw, verdeeld over 48.000 wijnbouwers. Maar zijn ook  zeer grote wijngoedeigenaren, in totaal zo'n 35 met een oppervlak van meer dan 400 hectare. De Duitse wijngenbieden zijn ingedeeld in 13 regio, de zogenaamde "Anbaugebiete".
Riesling is de belangrijkste druif (22 % van alle wijnstokken) en Duitsland  is op afstand de grootste rieslingproducent ter wereld.

Muller Thurgau (een kruising van Riesling en Sylvaner, ook Rivaner genoemd) is de tweede druif.
Andere veel gebruikte druivenrassen zijn: weissburgunder(pinot blanc) grauburgunder (pinot gris) gewurztraminer,  sylvaner en sauvignon blanc.
Ook zijn er een aantal "Neuzuchtungen", kruisingen waarin veelal een deel riesling voorkomt, zoals Kerner en Scheurebe.

Duitsland is na Bourgogne en Orgeon de  grootste producent ter wereld van de pinot noir, "Spätburgunder".
Een andere bekende rode druif-kruising is de Dornfelder.

 

 

 

Duitsland wijnland

Het zuidelijkste deel van de Duiste wijnbouw (Baden) begint halverwege de Franse Elzas, aan de overkant van de Rijn.
Duitsland ligt dus niet alleen oostelijk van Frankrijk, maar ook grotendeels noordelijk ervan.
De lange warme herfst is wat Duitsland een prachtig wijnland maakt.

Duitsland heeft ongeveer 100.000 hectare wijnbouw, verdeeld over 48.000 wijnbouwers.
Er zijn 35 zeer grote wijngoed-eigenaren, met een oppervlak van meer dan 400 hectare.
De Duitse wijngebieden zijn ingedeeld in 13 regio, de zogenaamde "Anbaugebiete"

Riesling is de belangrijkste druif,  en Duitsland  is op afstand de grootste rieslingproducent ter wereld.

 

a | b | c | d | e | f | g | h | i | j | k | l | m | n | o | p | q | r | s | t | u | v | w | x | y | z

Terug naar boven

e

Eau de vie

letterlijk: levenswater

Een distillaat van de restanten van de wijnpersing: schillen, stelen en pitten. Hierin bevindt zich altijd nog een restant wijn, dat gedistilleerd wordt.

Edelfäule

Duits term voor edelrot. Frans: pourriture noble. Engels: noble rot.

Een schimmmel (botrytus) die spontaan optreedt bij druiven in warm en vochtig weer. Hierdoor drogen de druiven in en worden smaken geconcentreerd, met name suikers en zuren, die in smaak wel in balans blijven.

Over de hele wereld maken wijnmakers hiervan goudgele zoete wijnen, zoals de Sauternes en de Tokaij.

Edes

Hongaarse term voor zoete wijn.

Egrappage

Ontstelen van de druiven.

Ontstelen wordt vaak toegepast, altijd vóór de vergisting, om te voorkomen dat er (te veel) bittere tannine in de wijn komt.

Einzellage

Duitse term voor een wijngaard.

Frans: Vigne. Engels: vineyard.

Elaborado (por)

Spaanse term voor: geproduceerd (door)

Elevée en fût de chêne

De wijn is opgevoed op eikenhout.

Embotellado (por)

Spaanse term voor: gebotteld (=in de fles gedaan) (door)

Entre Deux Mers

Een groot AOC wijngebied in de regio Bordeaux, waar voornamelijk droge witte wijn gemaakt wordt van de druiven: Sauvignon blanc, Sémillon en Muscadelle.

Letterlijk betekenis: tussen twee zeeën: het gebied tussen de rivieren Garonne en Dordogne.

Erzeuger-abfüllung

Duitse term voor "op het wijngoed gebotteld".

Frans: mise en bouteille á la propriétaire.

Ethanol

Drinkbare alcohol.
Bij distillatie ontstaan:
de voorloop (methanol, giftig)
het hart (ethanol)
de afloop (butanaol, propanol enz. Deze geven foezels af, onaangename geuren)

De chemische formule van ethanol is: C2 H5 OH.
Ofwel: koolstof, waterstof en zuurstof.

Etiket voorschriften in de EU

Er zijn verplichte, facultatieve en verboden aanduidingen op een wijnetiket.

Verplichte aanduidingen:
Het woord wijn of een AOC (erkend herkomstgebied)
Naam en adres van de producent of bottelaar (mag ook een code zijn)
Land van herkomst
Inhoud
Alcoholgehalte
Bevat sulfiet

Facultatief (toegestaan) bijvoorbeeld:
Kleur van de wijn, medailles, smaak, eet-adviezen

Verboden zijn onjuiste of misleidende  mededelingen, bijvoorbeeld
De wijnen in een te hoge categorie plaatsen.
Een jaartal op een tafelwijn.

Extra Sec

Franse term voor droog, maar minder droog dan Brut.

In gebruik voor mousserende wijnen.

a | b | c | d | e | f | g | h | i | j | k | l | m | n | o | p | q | r | s | t | u | v | w | x | y | z

Terug naar boven

f

Fattoria

Italiaanse term voor wijndomein Frans: Château (Bordeaux) of Domaine (Bourgogne)

Federspiel

Categorie van wijnen in Wachau-Oostenrijk.

Lichte, opwekkende wijnen. Andere categorieën in Wachau: Steinfeder en Smaragd.

Federweisser

Jonge, niet helemaal uitgegiste wijn in Duitsland.

Fiasco

De ouderwetse Italiaanse mandfles.

De bolle fles is omkleed met raffia. Arbeidsintensief, dus nu te duur.

Fine Champagne

Geen Champagne. maar een gebied in de cognac.
Cognac wordt geproduceerd in het departement Charente Maritime, boven Bordeaux.

Fine Champagne is gemaakt van druiven uit de Grande Champagne en Petite Champagne. Dit zijn gebieden met een kalkbodem. Hoe meer kalk, hoe hoger de kwaliteit.

De belangrijkste druiven: Ugni blanc, ofwel Trebbiano, een echte massawijn-druif.
Baco, een hybride. En Colombard, die wat weg heeft van Sauvignon blanc.

Flor

Een laag gist. Flor is een gistlaag van een paar centimeters dik, die zweeft boven de sherry. Het is een spontaan natuurverschijnsel dat voorkomt in het sherrygebied en enkele andere plaatsen in de wereld, waaronder de Jura.

Flor sluit de sherry in het vat af, waardoor er geen zuurstof bij kan. Deze sherry's heten Fino of Manzanilla. Zij zijn altijd heel dun van structuur en zeer bleek van kleur.

Een Amontillado is een sherry die eerst flor heeft gehad, maar later toch geoxideerd is.
Een Palo Cortado heeft nog korter flor gehad dan een Amontillado

Voor meer informatie: www.vinosdejerez.nl

Foudre

Franse term voor een zeer groot houten wijnvat.

Geen vaste maat, enkele duizenden liters inhoud.
Door de grootte en de ouderdom heeft het hout zelf geen invloed op de wijn, maar er is wel oxidatie (zuurstofinwerking)

Fouten in wijn

Veel fouten worden gemaakt door slechte hygiëne of slechte sluiting. De meest voorkomende fouten zijn:

  • Kurk: een muffe, schimmelige lucht, die alle andere geuren verdringt. Oorzaak: Trichlooranysol, een chemische verbinding, vaak in de kurk aanwezig.
  • Azijnsteek: een zure azijnlucht en zure azijnsmaak. Oorzaak: de azijnbacterie, vaak veroorzaakt door zuurstof bij de wijn.
  • Oxidatie: een sterke sherry-lucht. Witte wijn wordt donkergeel, rode wijn wordt bruin. Oorzaak: lucht bij de wijn.
  • Stal: een geur van dierlijke mest of paardenzweet. Oorzaak: slechte hygiëne geeft ruimte aan een bacterie: brettanomyces.
  • Zwavel: een penetrant pijnlijk gevoel hoog in de neus. Oorzaak: het overmatig gebruik van zwavel, een conserveringsmiddel voor wijn.
Frizzante

Italiaanse term voor licht mousserende wijn: 2,5 bar druk.

Frans: Pétillant. Duits: Perlwein.

a | b | c | d | e | f | g | h | i | j | k | l | m | n | o | p | q | r | s | t | u | v | w | x | y | z

Terug naar boven

g

Gamay

Rode wijndruif. Beaujolais - Frankrijk. De beste wijnen op granietbodem. Lichte body, aardbeien aroma

Er zijn 10 beroemde cru's in Beaujolais, zoals Fleurie, Moulin a Vent. Een aantal cru's smaken veel steviger dan men verwacht bij een " Beaujolais"

Beaujolais Primeur is met de methode "Maceration Carbonique" in 6 weken klaar. Consumptie in Nederland vanaf de 3e donderdag in November. De Beaujolais Primeur wordt nu vooral naar Amerika geëxporteerd.

In Nederland wordt niet veel Beaujolais primeur meer gedronken. Het is veelal vervangen door Novello's uit Italië, die in de eerste week van november hier zijn.

Garganega

Witte wijndruif.

Groen fruit, strakke zuren, medium body.
Dominante druif in Soave wijn (Veneto - Italië).

Garnacha / Grenache

Rode wijndruif.

Meest geteelde rode druif in Spanje (Garnacha) en Zuid-Frankrijk (Grenache).
Garnacha is een belangrijk deel van de blend van druiven in de Châteauneuf-du-Pape, samen met Syrah.

Meest geteelde rode druif ter wereld. Leeft bij voorkeur in een heet klimaat.
Geeft veel alcohol, veel fruit en weinig kleur: geschikt voor rosé.

Garrrafeira

Portugese term voor een gerijpte wijn. De garrafeira is de topwijn van een bedrijf, met de langste rijping.

Gastronomie

Engels: fine dining.
De kunst van het genieten van eten en wijn.

De beste combinaties van wijn en eten worden gemaakt als het karakter van beiden overeenkomt.
Bekende combinaties zijn: blauwe schimmelkaas met zoete Sauternes, wildschotel met Syrah uit de noord-Rhône, gerijpte Riesling met zuurkool en varkensvlees, truffel met Chianti.

In traditionele wijnstreken is de gastronomie goed, omdat de bewoners al eeuwen lang hun wijnen en eten op elkaar afgestemd hebben.

Rode wijn bij vlees en wit bij vis is een goed houvast, maar het kan ook anders.
Lichte rode wijn kan bij gebakken vis, stevige witte wijn kan bij licht vlees.

Om het karakter van wijn en eten te begrijpen kun je smaken in groepen  onderscheiden:
Mondgevoel: strak of filmend
Smaaktype: jong of rijp
Smaakintensiteit: flauw of krachtig
Complexiteit: eenvoudig of complex

In de  wijn & spijs cursus leert u in 3 dagen de theorie en de praktijk.

Gavi di Gavi

Droge witte wijn uit Piemonte -Italië, frisse zuren van de Cortese-druif.

Een DOCG wijn die van zeer goede kwaliteit kan zijn.

Gewurztraminer

Witte wijndruif.

Elzas – Frankrijk, Alto Adige – Italië, Duitsland, Oostenrijk, Nieuw-Zeeland, Spanje, Australië.

Verwant aan de Muscat druif. Een kruidig rozenaroma. Medium tot lage zuren.
Droge, halfdroge en zoete wijnen.
In sommige koele streken kan de Gewürztraminer meer frisse zuren ontwikkelen.
(Bijvoorbeeld in La Cafayete, Argentinië, op 1600 meter)

In de Elzas wordt deze druif de Keizer genoemd.

Gigondas

AOC in de Zuid-Rhône, Frankrijk

Dominante druiven: Grenache en Syrah, vergelijkbaar met Vacqueras.

Gist

Eencellig micro-organisme.

Gist produceert het enzym zymase, wat suiker omzet in alcohol en koolzuur. De belangrijkste wijngist is Saccharomyces Cerevisiae. Gist vermeerdert zich razendsnel, zolang de omstandigheden gunstig zijn: vocht, voeding, zuurgraad, temperatuur, maar vooral zuurstof. De celdeling verloopt als volgt: 1 gistcel wordt 2, 2 wordt 4, 4 wordt 8, enz.

Om zich te vermenigvuldigen heeft de gist zuurstof nodig.
De suikeromzetting naar alcohol is echter anaëroob: zonder zuurstof.

Givry

AOC gemeente in de Côte Chalonais in Bourgogne, Frankrijk

Zowel rode wijn van de Pinot noir als witte wijn van de Chardonnay.

Goût de Pétrol

Franse term voor een mineraal aroma van benzine.
In de Elzas wordt nu alleen de term Goût de terroir gebruikt. dat klinkt beter.
Het is een typisch aroma van Riesling, wat ontstaat door rijping, of door hittestress.

Bij Duitse Riesling ontstaat het vooral tijdens het ouderen van de wijn.
Er zijn wijnproevers die dit aroma als een fout in de wijn beschouwen. Maar het wordt ook gewaardeerd, met name als het niet te overheersend is.

Graciano

Rode wijndruif

Belangrijke druif in Navarra, Spanje, komt ook voor in Rioja en de rest van Spanje.
Veel fruit, de dikke schil zorgt voor kleur en tannine.
Wordt vaak geblend met de rode Garnacha - druif.

Grains nobles

Druiven, aangetast door edelrot of pourriture noble: botrytus cinerea.

Deze schimmmel verschijnt in een warm en vochtig klimaat.
De druiven drogen uit en de smaken concentreren. Bijvoorbeeld in Sauternes en de Elzas.

Grande Champagne

Geen champagne, maar een gebied in de cognacstreek: Charente Maritime.

De bodem bevat hier de meeste kalk, wat de beste Cognac geeft.

Granvas

Spaanse term voor een mousserende wijn gegist in tanks.

Grechetto

Witte wijndruif.

Gemiddeld tot hoge zuurgraad, basis van de Orvieto wijn: Umbrië, Italië.
Droge en halfzoete (amabile) wijnen.

Grenache blanc

Witte wijndruif.

Veel body, gemiddeld tot laag zuurgehalte, perzikaroma.
In Zuid-Frankrijk en Noord-Spanje.

Grosslage

Duitse term voor een groep wijngaarden.

Dit is een groep Einzellagen (wijngaarden) tezamen.

Grüner Veltliner

Witte wijndruif.

Typisch Oostenrijkse druif, waarvan hoge kwaliteiten wijn gemaakt worden. Ruim 1/3 van alle Oostenrijkse druiven is Grüner Veltliner.

Heeft redelijk fris zuur en fruitigheid. Leent zich voor alle soorten smaken, van licht en fris tot vol en stevig. Door zijn veelzijdige smaken heel goed inzetbaar bij allerlei eten.

a | b | c | d | e | f | g | h | i | j | k | l | m | n | o | p | q | r | s | t | u | v | w | x | y | z

Terug naar boven

h

Handelshuis

Een bedrijf dat druiven inkoopt, verwerkt en daarna verkoopt.
Ook de naam van een bedrijf dat wijn inkoopt en verkoopt. Ofwel: een wijnhandelaar.

Frans: merchant.

Haut Médoc

Wijngebied in de Bordeaux.

Uitsluitend rode kwaliteitswijnen. Haut Médoc was een moeras, dat drooggelegd is door de Nederlanders. Daarna waren het de Engelsen die de Clairette uit Bordeaux kochten. Mede populair door de makkelijke aanvoerroute: van Médoc via de Gironde over zee.

Haut Médoc is een kaal landschap, met overal beroemde wijnhuizen. De belangrijke Haut Medoc wijndorpen zijn:  Saint-Estèphe, Pauillac,  Saint Julien,  Margaux,  Listrac en  Moullis.

Heurige

Jonge wijn uit Wenen, die nog gistend is.

HPA nummer

Hoofdproductschap Akkerbouw Producten.

Op een wijnetiket moet de naam van de importeur staan, of zijn HPA nummer.

Hybride

Een kruising van Europese druiven (Vitis Vinifera) en Amerikaanse druiven (Vitis Labrusca, Vitis Berlandieri en andere). Hybriden zijn niet toegestaan om wijn van te maken, omdat de Amerikaanse druiven een slechte wijnsmaak afgeven.

Er zijn een paar uitzonderingen voor specifieke druiven in specifieke gebieden, zoals:
Vidal, een hybride van de Franse Ugni blanc en de Amerikaanse Seibel druiven, gebruikt voor Canadese Ice Wine. En Baco 22A, gebruikt voor Armagnac en de enige toegestane hybride-druif in Frankrijk.

In Nederland zijn met name wijnen vaak gemaakt van hybriden zoals de Regent. Deze hybriden zijn beter bestand tegen het vochtige en koude Nederlandse klimaat. De resultaten zijn bemoedigend.

 

a | b | c | d | e | f | g | h | i | j | k | l | m | n | o | p | q | r | s | t | u | v | w | x | y | z

Terug naar boven

i

Imbottigliato all' origine

Italiaanse term voor gebotteld op het domein.

Invecchiato

Italiaanse term voor gerijpt.

a | b | c | d | e | f | g | h | i | j | k | l | m | n | o | p | q | r | s | t | u | v | w | x | y | z

Terug naar boven

j

Jumilla

DO wijngebied in Zuid-West Spanje, onder Valencia.

Donkerrode, volle wijnen van de Monastrell druif. (Frans: Mourvèdre)

a | b | c | d | e | f | g | h | i | j | k | l | m | n | o | p | q | r | s | t | u | v | w | x | y | z

Terug naar boven

k

Klaren

Het schoonmaken van de wijn. Met name het verwijderen van zwevende deeltjes en eiwitten. Hiervoor wordt gebruik gemaakt van bentoniet, een soort klei uit Amerika. Ook wordt gelatine of eiwit gebruikt.

Klaren wordt toegepast ná het filteren.

Kloon

Wijnstokken die vermenigvuldigd zijn uit dezelfde moederplant.

Elke kloon heeft specifieke eigenschappen, zoals vorstbestendigheid, vroeg of laat rijpend, resistentie tegen bepaalde ziektes.

De Pinot Noir en de Tempranillo druiven staan erom bekend erg makkelijk te veranderen van eigenschappen. Er zijn dan vele klonen van één ras.

KMW

Klosterneuburger Mostwaage Meet-eenheid voor de hoeveelheid suiker in de most. Gebruikelijk in Oostenrijk.

Vergelijkbaar met Beaumé (Frankrijk), Brix (Amerika), Oechsle (Duitsland)

Koolzuurgas

CO2.

Gist breekt suiker af in alcohol en koolzurgas. CO2 is wat wijn mousserend maakt. Maar ook in zogenoemde "stille wijnen" (niet-mousserende wijnen) zit een minieme hoeveelheid natuurlijk koolzuur. Dit maakt wijnen toegankelijker, makkelijker drinkbaar.

Als het koolzuurgas duidelijk waarneembaar is heet dit frizzante Italië) of pétillant (Frankrijk)
Als de druk nog verder toeneemt tot 5-6 bar, spreekt men van spumante (Italië) of mousseux (Frankrijk)

In de gistkelder is het ook een gevaar: het is reukloos en verdringt zuurstof.
Koolzuurgas is zwaarder dan lucht, het zakt naar beneden. Als het niveau zo hoog wordt dat je het inademt loop je groot gevaar: je ademt gewoon door, maar krijgt geen zuurstof binnen. Het enige wat je merkt is vermoeidheid.
Ieder jaar sterven er wijnmakers aan koolzuurgas, en soms ook de mensen die hen proberen weg te halen uit die omgeving.
Luchtverversing is dus essentieel.

Koolzuurinweking

Frans: macération carbonique.

De hele druiventrossen worden onder druk vergist. De gisting vindt in de druif plaats.
Dit geeft wijnen met veel kleur en primair fruit en weinig tannine.
Deze techniek wordt toegepast voor rode Beaujolais.

Kurk

Frans: bouchon.

De bast van de kurkboom. Een kurkeik doet er 30 jaar over om voor het eerst kurk te leveren. Daarna kun je elke 10 jaar oogsten. Portugal is de grootste kurkeik-producent ter wereld.

"Kurk" is ook de benaming van een verontreiniging in de fles. Dit wordt veroorzaakt door TCA: Trichlooranysol. Het effect van "kurk" is eerst een verlies van geur, met name het fruit in de wijn.
Daarna komt er een muffe geur die verschillend omschreven wordt: schimmel, vochtige kelders, oude kerken of natte kranten. De kurk-verontreiniging is een chemisch proces in de fles. Het is een reactie van chloor of broom, veroorzaakt door een slechte kurk, of door in de ruimte waarin de wijn, flessen, kurk, doos, enz. zich bevindt een chloorproduct te gebruiken, zoals een schoonmaakmiddel of verf.

Kurk is niet per definitie de beste sluiting, het was de laatste eeuwen de beste sluiting die technisch mogelijk was. De alternatieven voor een kurksluiting:

  • Een kunststof kurk. Goed voor snel te drinken wijnen. Zij geven echter na twee jaar ook een geur aan de wijn af.
  • Een glazen kurk, hersluitbaar. Kostbaar, maar mooi en effectief.
  • De "Stelvin" ofwel: schroefdop. Dit heeft de toekomst. Proefnemingen hebben uitgewezen dat de rijping onder schroefdop nog beter verloopt dan onder kurk: de wijn behoudt meer frisheid en fruit.
    Het gebruik van een schroefdop is duurder dan kurk, omdat de fles zeer nauwkeurig gemaakt moet zijn, zodat er geen lekkage optreedt.
KWV

Kooperatieve Wynbouers vereniging. De grootste coöperatie in Zuid-Afrika.

a | b | c | d | e | f | g | h | i | j | k | l | m | n | o | p | q | r | s | t | u | v | w | x | y | z

Terug naar boven

l

Lambrusco

Rode wijndruif. Hier wordt in Emilla Romagne (Italië) de gelijknamige wijn van gemaakt: een heel lichte stijl wijn, licht mousserend, halfdroog.

Helaas wordt de Lambrusco ook misbruikt als naam voor een zeer goedkope fabrieksmatige wijn.

Latwerk

Geleidingssysteem voor wijnranken van palen en ijzerdraad.

Engels: Trellis.

Lees stirring

Engelse term voor het roeren van de dode gistcellen in de wijn. Dit geeft de wijn extra smaak.

Frans: battonage (roeren met een stok).

Lie

Franse term voor bezinksel van dode gistcellen. Engels: lees.

Door de wijn sur lie te leggen ontstaat er een typische gistsmaak van brooddeeg. Bekendste voorbeelden: Champagne en Muscadet sur lie.

Lieu dit

Franse term voor een wijnperceel.

Dit wijnperceel heeft geen Grand Cru of Premier Cru status, maar wordt wel als een beter stuk grond gezien.

Liqueur d' Expedition

Franse term voor de zoete toevoeging aan Champagne.

Vlak voor de botteling wordt de zoetheid van de (altijd zeer droge) Champagne bepaald. Een mengsel van suiker en wijn wordt toegevoegd.

De zoetheid van de Champagne loopt van zero dosage (totaal droog) tot doux (uitgesproken zoet)

Liqueur de tirage

Franse term, gebruikt bij Champagne.

Een mengsel van wijn, suiker en gist wordt aan een stille wijn toegevoegd. Een stille wijn is een al vergiste, niet-mousserende wijn.

De fles wordt weer afgesloten en dit mengsel zorgt voor een tweede gisting op de fles. Tijdens deze tweede gisting ontstaat koolzuur, dat  kan niet ontsnappen: de mousserende wijn is geboren.

Liquoreux

Franse term voor zeer zoete, stroperige wijn.

Vaak gemaakt van door botrytus (een schimmel) aangetaste druiven, die door de schimmmel ingedroogd zijn en daardoor een geconcentreerde wijn geven.

Liquoroso

Italiaanse term voor een krachtige, vaak versterkte wijn.

a | b | c | d | e | f | g | h | i | j | k | l | m | n | o | p | q | r | s | t | u | v | w | x | y | z

Terug naar boven

m

Macération

Franse term voor inweking.

De tijd dat de rode wijn in contact is met de schillen. Dit kan vóór en tijdens de vergisting.
Hoe langer de macération, hoe meer kleur, aroma en tannine er aan de schil onttrokken wordt en in de wijn komt

Macération préfermentaire

Franse term voor koude inweking.

De tijd dat de most van druiven met de schillen in contact is.
Dit gebeurt nog vóór de gisting, om meer fruitaroma's van de schil aan de wijn mee te geven.

Madeira

Bergachtig vulkanisch eiland in de Atlantische Oceaan,
600 km ten westen van Marokko.
Behoort bij Portugal. Het waait hier altijd, waardoor de temperatuur gematigd wordt.
Het noorden is vochtig, met veel mist.
Het zuiden is droog met een altijd aangename temperatuur van 20-25 graden.

De beroemde Madeira is een met alcohol versterkte wijn (gemiddeld 17 %)
Gemaakt in 4 stijlen, die genoemd zijn naar de druivensoort:
Sercial (droog)
Verdelho (halfdroog)
Boal of Bual(halfzoet)
Malmsey of  Malvasia(zoet)

De meeste Madeira wordt echter gemaakt van de Tinta Negra druif.
Een ander bekend druivenras is de Terrantez.

Uiterlijk: van goudgeel tot diep amber bruin. Kwaliteits-Madeira (zonder estufagem) herken je ook aan een groene tint.
Smaakkenmerk: zeer hoge zuren, altijd een zoet (in gradaties)
Aroma's: gedroogd  fruit, citrus, specerijen, hooi of saffraan, terpentine, noten, tabak, koffie, karamel.

Madaira toont zijn ware kwaliteit bij rijping vanaf 10 jaar. Het kan bijna onbeperkt rijpen, wijnen van 100 jaar en ouder smaken fantatstisch.

Meer informatie: ga naar de Nederlandse site  voor Madeira Wijn: www.madeirawijn.nl

Madériseren

Door warmte verandert de wijn. De wijn kleurt bruin en krijgt karameltonen.

Genoemd naar Madeira - de wijn die als balast meegenomen werd op schepen naar de tropen, en daar door de warmte ging madériseren. De kwaliteit ging er door vooruit.

Goedkope Madeira wordt snel gemadeiriseerd door "estufagem" verhitten tot maximaal 50 graden, gedurende 3 maanden.

Madiran

Wijngebied in Zuid-West Frankrijk. Krachtige donkerrode wijnen met veel fruit, zuur en tannine van 4 druivensoorten: Tannat, Cabernet Sauvignon, Cabernet Franc en Fer Servadou.

Met name de Tannat zorgt voor het intense karakter, de donkere kleur en de grote hoeveelheid tannine  in de wijn.

Malbec

Rode wijndruif.

Pruimen, bramen, veel kleur, veel tannine, soms wat stoffig aroma.
Belangrijkste druif van de Cahors, waar hij Cot genoemd wordt.

Onderdeel van de blend van druiven in rode Bordeaux.
Belangrijkste druif van Argentinië.

Malolactische gisting

Omzetting van appelzuur in melkzuur. Een bacteriologische gisting die plaats vindt na de gewone vergisting.

De harde, agresieve appelzuren worden omgezet in zachte melkzuren. Er wordt nog +/- 1 % extra alcohol gevormd. Je proeft de malolactische vergisting als boter en noten in de wijn.

Gebruikelijk procedé voor alle rode wijnen. Bij witte wijnen meestal niet, omdat er dan teveel frisheid verloren gaat. Uitzondering: veel Chardonnay-wijnen, waaronder de houtgelagerde witte Bourgognes.

Malvasia

Witte wijndruif, vooral gebruikt voor zoete wijnen.

Middellandse Zee: Italië, Griekenland, alle eilanden, Turkije, Libanon, Israël. En Portugal.
Bekende voorbeelden: Madeira en Vin Santo.

Manipulant

Franse term voor een wijnmaker. Met name gebruikt in de Champagne.

Marc

Franse term voor pulp van geperste wijn: schilletjes, pitjes, steeltjes. Engels: pomace. De wijn die hier nog uitkomt wordt gedistilleerd tot eau de vie. Deze eau-de-vie kan ook houtgelagerd worden en rijpen.

Het bekendste voorbeeld is Grappa uit Italië.

Marsanne

Een witte wijndruif.

Weinig zuren, fijne smaak. Vooral gebruikt in Rhône wijn, zoals de Hermitage.
Meestal geblend met de Roussanne druif.

Mas

Franse term voor een landgoed of wijndomein.

In Roussillon en noordoost-Spanje: Catalonië

Maso / masseria

Italiaanse term voor wijndomein.

Mataro /Mourverdre / Monastrell

Blauwe wijndruif.

Beter bekend als Mourverdre (Frankrijk) of Monastrell (Spanje)
Zachte wijnen met een zeer donkerrode kleur.

Meeldauw

Veel voorkomende druivenziektes. Schimmels tasten het blad aan. Dit ontstaat in vochtig weer.

Meeldauw (Oïdium) is een droge schimmel, bestrijden met zwavel en kalk. Valse meeldauw (Peronospora) is een donzige schimmel, bestrijden met koper en zwavel.

Menetou-Salon

Wijngebied in de Loire - Frankrijk. De buur van Sancerre. Frisse, aromatische witte wijnen van de Sauvignon blanc, vrij stevige rode wijnen van de Pinot noir.

Tegenwoordig soms hoger in prijs dan de beroemde Sancerre.

Mercury

Wijngebied in de Côte Chalonnaise - Bourgogne, Frankrijk.

Vooral bekend om rode wijnen van de Pinot Noir.

Merlot

Rode wijndruif

Merlot is de basis van alle rode Bordeaux wijnen. Zeer populaire internationaal sterk opkomende druif vanwege zijn zachte smaak. Veel voorkomend in Californië.

Zacht, rond, volle body, hoog alcohol met smaken van pruimen, kersen en vijgen. Leent zich goed voor houtrijping, krijgt dan aroma's van cederhout en tabak. Verzacht de Cabernet Sauvignon in Bordeaux-wijn.

Omdat Merlot 2 weken eerder rijpt dan Cabernet sauvignon is dit een veiliger druif voor de wijnboeren in Bordeaux. Tijdens de oogsttijd (Frans: vendange) in de herfst, in september / oktober kan het flink onweren en hagelen in de Bordeaux-streek. Een heel jaar werken wordt zo in 10 minuten vernietigd. Hoe eerder de druif geoogst kan worden, hoe veiliger.

Méthode traditionelle

Franse term voor tweede gisting op fles. De tweede gisting op een afgesloten fles wijn met behulp van extra suiker en gist geeft koolzuur, die niet kan ontsnappen en in de wijn trekt. Frans: tirage.

De beroemdste wijn gemaakt met deze methode: Champagne. Overige wijnen op deze manier gemaakt noemt men crémant. Bekendste wijn: de Spaanse Cava.

Micro brûlage

Een uitvinding van Michelle Roland, een wereldbekende wijnmaker.

Aan de rijpende wijn wordt voortdurend hele kleine hoeveelheden zuurstof toegevoegd.
Hierdoor worden harde wijnen met veel tannine en zuren snel zachter.

Micro- meso- macroklimaat

Klimaat is het gemiddelde weer over een periode van vele jaren (meestal 30 jaar).

Microklimaat: Het klimaat in en rond de druivenstok.

Mesoklimaat: Het klimaat in de wijngaard.

Macroklimaat: Het klimaat in een wijnregio.

Millésime

Franse term voor oogstjaar, een aanduiding op de fles.

Meestal in gebruik voor mousserende wijnen waarbij normaal geen jaartal genoemd staat, omdat het blends van verschillende jaren zijn.
Een millésime is dan een uitzonderlijk goede wijn van één jaar.

Mise en bouteille au château

Franse term voor botteling op het wijndomein.

Hiermee heeft de wijndrinker de garantie dat de wijn door de wijnmaker zelf in de fles is gedaan en niet is vermengd met andere wijnen.

Mise sur lie

Franse term voor gebotteld met de lie: het gistdepot. Dit geeft meer smaak aan de wijn.

Bekendste voorbeeld: Muscadet sur lie.

Mistelle / mistela

Franse term voor een drank op basis van ongegist druivensap en alcohol.

Bijvoorbeeld: Pineau de Charente (Cognac) Ratafia (Champagne) en Moscatel de Valencia.

Spaans: mistela

Monbazillac

Wijngebied in de Bergerac - Frankrijk

Zoete witte wijnen van de Sémillon druif in de stijl van Sauternes: met door botrytus aangetaste druiven, niet versterkt met alcohol.

Monopole

Franse term voor een wijngaard van één eigenaar. Voornamelijk in de Bourgogne.

Montagny

Wijngebied in de Côtes Chalonnaise - Bourgogne, Frankrijk

Witte wijn van de Chardonnay druif

Morey-Saint-Denis

wijngebied in Côtes de Nuits - Bourgogne, Frankrijk

Beroemd om de prijzige rode wijnen van de Pinot Noir druif.

Most

Ongegist druivensap.

Ruw druivensap is troebel en bruin.

Moulleux

Franse term voor zoete wijn. Vaak ook rond en dik van structuur.

Mourverdre / Mourvedre / Monastrel / Mataro

Rode wijndruif.

Spanje, Bandol – Frankrijk, Californië
Dieprode kleur, veel alcohol en tannine. Leeft in een heet klimaat.

Mousseux

Franse term voor mousserend. Een koolzuurhoudende wijn met belletjes of bubbels. De druk is 3 - 6 bar.

Een wijn met een druk van1-2 bar heet pétillant: prikkelend.

Moutwijn / Malt

Dit is geen wijn, want wijn is alleen gemaakt van druiven. Moutwijn is een distillaat, gemaakt van gemout graan, zoals gerst. Het is de basis van bier en whisky.

Het woord wijn is voorbehouden aan het alcoholisch vergiste sap van druiven. Een naam gekoppeld aan het woord wijn mag echter wel, dan hoeft het niet van druiven te zijn gemaakt: moutwijn, notenwijn, enz.

Muffa Nobile

Italiaanse term voor edelrot. Frans: pourriture noble. Engels: noble rot. Duits: Edelfäule.

Botrytus, een schimmel, zorgt voor indroging van de druiven. Daardoor zijn de smaken in de wijn meer geconcentreerd. Speciaal voor goudgele zoete wijnen zoals Sauternes en Tokaij.

Muscat

Een druif met een enorm krachtig primair aroma: de geur van druiven en rozen. Eén van de oudste druivenrassen ter wereld. Kent vele kleuren: goud, roze, donkerblauw. Een aantal onderrassen: Muscat a petit grain, Muscat d'Alexandrie, Muscat Ottonel.

Zowel gebruikt voor zoete als droge wijnen. Zuid-Frankrijk: Roussillon. Voor de Vins doux Naturel. Tevens een uitstekende geurige tafeldruif.

Ook in Spanje, Italië, Oostenrijk, Griekenland, Zuid-Afrika, Californië, Australië.

a | b | c | d | e | f | g | h | i | j | k | l | m | n | o | p | q | r | s | t | u | v | w | x | y | z

Terug naar boven

n

Naoussa

Wijngebied in Noord-Griekenland.

Rode wijnen met veel zuren en tannine van de Xinomavro druif.

Nebbiolo

Rode wijndruif. De naam is afgeleid van Nebbia: Italiaans voor mist, die veel voorkomt in Piemonte.
Basis van de beroemde Barolo en Barbaresco uit Piemonte.

Aroma's van viooltjes, hoge zuurgraad en stevige tannine. Bleke kleur, neigt snel naar veroudering.
De wijnen kunnen zeer lang rijpen.

De klassiek stijl nebbiolo heeft hoog zuur en stevige tannine.
De moderne stijl heeft veel meer fruit en is zachter, toegankelijker.

Nederlandse wijn

Nederlandse wijn is in opkomst. De vraag is hoog, omdat Nederlanders graag wijn uit eigen land willen drinken.

Er zijn momenteel ongeveer 200 wijngaarden, verspreid over heel Nederland, waarvan de meeste liggen in Zuid-Limburg, Brabant en Zeeland.

De bekendste wijngoederen zijn  Apostelhoeve in Zuid-Limburg en de Kleine Schorre in Zeeland (vitis vinifera druiven).
Daarnaast Colonjes in Groesbeek (hybride druiven).

Dankzij de klimaatopwarming schuift de wijnbouwgrens naar het noorden op. Ook Engeland heeft wijnbouw, Maar zelfs in Zweden en Finland is beperkt wijnbouw.

De bekendste wijndruiven in Nederland zijn Riesling, Mülller Thurgau en Auxerois. Dit zijn witte druiven, waarvan met name Riesling verrassend goed kan zijn.

Het grootste probleem voor druiventelers zijn schimmelziektes zoals meeldauw. Die ontstaan door het vochtige en koude klimaat. In antwoord hierop zijn nieuwe rassen gekweekt zoals Rondo en Regent (blauwe druiven) Dit zijn  hybriden: kruisingen van Amerikaanse en Europese druivenrassen.

Négociant

Franse term voor wijnhandelaar, handelshuis

Negroamaro

Blauwe wijndruif.

Betekent: zwart en bitter. Gebruikt in de Salice Salentino wijn uit Puglia, Zuid-Italië.

Nemea

Wijngebied in Noord-Oost Griekenland.

Volle, zachte en fruitige rode wijnen van de blauwe Agiorgitiko druif.

Nero d'Avola

Blauwe wijndruif.

Rode wijnen met veel fruit en body, en een donkere kleur. Vooral bekend in Sicilië.

Nieuw-Zeeland wijn

Nieuw-Zeeland is één van de jongste wijnlanden ter wereld: Pas sinds 50 jaar is er een georganiseerde aanpak van wijnbouw.

De witte wijnen zijn uitgesproken fris en de aroma's van vooral Sauvignon blanc overweldigend, met aroma's zoals gras en buxus en tropisch fruit: lychee, mango, ananas. De wijnen zijn zeer populair, met name in Australië en Amerika. Omdat tegelijkertijd de productie nog klein is, zijn de wijnen duur.

Het zuidereiland heeft een uitgesproken koel klimaat. Voor een wijnland buiten Europa is dat uitzonderlijk. De bekendste wijnen komen uit Marlborough: het Noorden van het Zuidereiland. Cloudy Bay is daar de bekendste producent van Sauvignon blanc.

Meest geteelde druiven: 1) Chardonnay 2) Sauvigon blanc 3) Pinot Noir. Daarna volgen Riesling en Gewürztraminer, druiven die het goed doen in de koelte van het Zuider-eiland. Maar ook Cabernet Sauvignon, Merlot, Cabernet Franc en zelfs Malbec en Shiraz worden verbouwd, vooral op het warmere Noorder-eiland.

Non filtré

Franse term voor ongefilterd.

Ongefilterde wijn heeft meer smaak, maar de consument schrikt van het bezinksel in de fles. Daarom wordt de meeste wijn gefilterd.

Novello

Italiaanse term voor jonge wijn.

Deze wijn is kort na de oogst gebotteld. Vergelijkbaar met Beuajolais primeur. Begin november in Nederland verkrijgbaar.

a | b | c | d | e | f | g | h | i | j | k | l | m | n | o | p | q | r | s | t | u | v | w | x | y | z

Terug naar boven

o

Oechsle

Meeteenheid voor de hoeveelheid suiker in de most.

Gebruikelijk in Duitsland. Vergelijkbaar met Beaumé (Frankrijk), Brix (Amerika), KMW (Oostenrijk)

Okshoofd

Een houten fustmaat.

Engels: Hogshead. Gebruikt voor vele soorten met alcohol versterkte wijnen en distillaten.
Voor elke drank is er een andere maat. Bijvoorbeeld: Madeira en Marsala (209 liter) Port (259 liter) Armagnac (272,2 liter)

Oversteken

De wijn helder maken.

De wijn in een vat overhevelen (oversteken) naar een ander vat en daarbij het bezinksel (de droesem) in het eerste vat achter te laten.

a | b | c | d | e | f | g | h | i | j | k | l | m | n | o | p | q | r | s | t | u | v | w | x | y | z

Terug naar boven

p

Palo Cortado

Een type sherry.

Droge sherry, vergelijkbaar met amontillado, maar de flor is nog eerder gestopt, waardoor hij meer geoxideerd karakter heeft. Weinig productie, vaak hoge kwaliteit.

Palomino Fino

Witte druif in Xerez – Spanje. De enige druif voor alle sherry’s.
Zoete sherry wordt achteraf gezoet met Pedro Ximenes en Moscatel.

Parelada

Witte wijndruif in Noordwest-Spanje. Eén van de druiven in de blend voor Cava: Spaanse mousserende wijn, gemaakt volgens de méthode traditionelle: 2e gisting op fles.

Parelada wordt in de Cava geblend blend met Macabeo (Viura) en Xarel-lo, en soms met Chardonnay. Parelada geeft de zachtheid in de wijn.

Passito

Italiaanse term voor gedroogde druiven.

De druiven zijn laat geoogst gedroogd vóór de vergisting, waardoor de smaken in de wijn geconcentreerd worden. De wijn wordt rijker, krijgt meer body, en wordt door de geconcentreerde suiker en de hogere alcohol wat zoeter.

Pauillac

Beroemdste gemeente in de Haut -Médoc, Bordeaux.
Uitsluitend hooggeprijsde rode wijnen, gedomineerd door Cabernet Sauvignon en Merlot.

In Pauillac staan drie van de vijf Premier Grands Crus:
Château Lafite Rothschild
Château Mouton Rothschild
Château La Tour

Pétillant

Franse term voor licht prikkelend, koolzuurhoudend.

Wijn met een druk van 1-2 bar.
Italiaanse term: frizzante.

Petit Champagne

Gebied van de Cognac.

In Charente Maritime wordt cognac gemaakt, voornamelijk van de Ugni blanc (Trebbiano) druif.
De beste grond heeft de meeste kalk: Grande Champagne. Daarna is de beste grond Petit Champagne.
De druiven van beide regio's samen heten Fine Champagne.

Champagne betekent: akker van kalkgrond.

Petit Château

Wijnhuis in Bordeaux. Heeft geen classificatie.

Petit Verdot

Rode wijndruif.

Eén van de druiven die gebruikt mag worden in de druivenblend van Bordeaux.
Moeilijk te telen, ziektegevoelig.
Veel fruitaroma’s, geeft prachtige volle wijnen

Pinot blanc

Pinot blanc / Weisssburgunder / Pinot bianco Pinot blanc / Weissburgunder / Pinot bianco: witte wijndruif.

Elzas / Duitsland / Oostenrijk / Italië Makkelijke druif om te telen, makkelijke wijn om te maken.
Hoge opbrengsten.

In de Elzas wordt de Pinot Blanc als niet-edele druif gezien, mag daarom niet voor een Grand Cru gebruikt worden. De Pinot blanc komt daar veel voor in de Edelzwicker (blend). Breed culinair inzetbaar, wordt vaak aangeprezen bij mosselen. In Italië meestal een simpele massawijn.
In Duitsland wordt de Weissburgunder (pinot blanc) soms op hout gelagerd, met zeer goede resultaten.

Pinot gris

Pinot gris / Pinot Grigio / Grauburgunder/ Ruländer

Elzas, Italië, Duitsland Neutrale smaak, iets gerookt. Weinig zuren. Iets vetter, meer body dan de pinot blanc.

In de Elzas noemt men deze druif "de Sultan"

Pinot Noir

Pinot Noir / Pinot nero / Spätburgunder
Een druif met een dunne schil, dé rode wijndruif voor een koel klimaat: Bourgogne, Nieuw-Zeeland, Duitsland, Chili, Oregon.

Bleke kleur, hoge zuren. Kersen aroma. Kan zeer goed ouderen. Geeft al snel een verkleuring naar oranje. Goedkope Bourgogne is vaak onaangenaam: schraal, met hoge zuren.

Maar Pinot noir is ook de basis van de duurste wijnen ter wereld: top-Bourgognes: Wijnen die tijdens het ouderen zeer delicaat en fijn van smaak worden, vaak op het randje van omslag.
Bordeaux-liefhebbers, die meer body gewend zijn, noemen Bourgogne 'slappe thee"

In Duitsland heet de Pinot noir Spätburgunder en doet het daar fantastisch. Uitgerekend in de Ahr, één van de meest noordelijke wijnbouwgebieden, alsmede in Baden, de warmste wijnregio van Duitsland. Hoog geprijsd, want de Duitsers drinken hun rode wijnen zelf, daardoor zijn ze weinig bekend in Nederland.

Pinot noir wordt overal in de wereld aangeplant, maar in warme landen zoals Zuid-Afrika en Australië kan de druif gaan "pinoteren". Er komen dan aroma's vrij van verbrand rubber.

Pinotage

Rode wijndruif, vrijwel uitsluitend geteeld in Zuid-Afrika. Kruising van Pinot Noir en Hermitage (Cinsault)

Veel zuren, stevige body, krachtige smaken, hoog alcohol.
Kan in een heet klimaat “pinoteren”: aroma’s van verbrand rubber geven. Door zijn sterke smaak zeer geschikt bij geroosterd vlees, zoals de Afrikaanse "braai".

Pipe

Engelse term voor een pijp: een groot wijnvat.

In de Douro (Noord-Portugal) gebruikt voor port. Een pipe heeft een productiemaat van 550 liter en een verschepingsmaat van 534 liter.

Podere

Italiaanse term voor een klein wijndomein.

Pourriture noble

Botrytus Cinerea - Een bekende schimmel in de tuinbouw.

Deze schimmel treedt op waar het warm en vochtig is. Het tast de vruchten aan. Meestal bij druiven die naast een rivier of meer staan.   Indien Botrytus optreedt bij onrijpe druiven is de de oogst verloren. Dit heet in Frankrijk "pourriture gris". Indien botrytus optreedt bij rijpe druiven spreekt men van "pourriture noble" (Frans) Edelrot (Duits/Nederlands) of noble rot (Engels)

Door botrytus drogen de druiven in, waardoor de smaken concentreren. Met name zoet en zuur, die hierdoor krachtiger worden, maar wel in balans blijven. Hiervan maakt de wijnmaker heerlijke goudgele zoete wijnen.

Bekendste voorbeelden: Sauternes in de Bordeaux en Tokaij in Hongarije.

Prädikat

Duitse kwaliteiswijn-indeling, ook in Oostenrijk.

Op basis van rijpheid van druiven en de hoeveelheid natuurlijke suiker in de most.

De categorieën zijn van laag naar hoog:
Kabinett (niet in Oostenrijk)
Spätlese
Auslese
Beerenauslese
Ausbruch (alleen in Burgenland, Oostenrijk)
Eiswein
Trockenbeerenauslese

Primair aroma

Fruitaroma's in wijn, afkomstig van de druif. Bekend is het primair aroma van de Muscat-druif, die hierdoor ook een zeer smakelijke tafeldruif is.

Er zijn in wijnen ook secundaire aroma's, veroorzaakt door de vergisting. En er zijn tertiaire aroma's, door veroudering van de wijn: het bouquet.

Primeur

Wijnen die verkocht worden voordat ze gebotteld zijn. Dit is met name gebruikelijk voor hoge kwaliteit Bordeaux wijnen.

Primeur is een algemene term voor het eerste fruit van het seizoen, zoals aardbeien in het begin van de zomer.

Priorat / Priorato Priorat / Priorato

Een wijngebied in Catalonië - Noord-Spanje.

Zeer hoog geprijsde rode wijnen gemaakt van oude Grenache wijnstokken.
Het eerste gebied na Rioja dat zich DOCa mocht noemen.

Produttore

Italiaanse term voor (wijn)producent.

Propriétaire

Franse term voor eigenaar (van een wijngoed)

Prosecco

Mousserende witte wijn uit Veneto, Italië.

Productiemethodes: tweede vergisting in tank of op de fles.
Druif: de Prosecco. Smaak: zeer fris, zuiver, elegant, licht.
Aroma van peren.

Licht mousserend: frizzante. Mousserend: spumante.

Pupitre

Dubbel staand houten rek voor Champagneflessen. Hierin werden de Champagneflessen bewaard tijdens de rijping en dagelijks gedurende 8 weken gekeerd door een remueur. Daarmee werd de gist in de fles stapsgewijs naar de hals gebracht, zodat het makkelijk verwijderd kon worden.

Tegenwoordig is de pupitre vervangen door de gyropalette, een machine die hetzelfde proces veel sneller doet: in 8 dagen.

De weduwe Clicquot, grondlegster van Veuve Clicquot Champagne, ontwierp de eerste pupitre door in haar eikenhouten tafel gaten te boren.

Puttonyos

Zoetheidsgraad van de Hongaarse Tokaij wijn.

Puttonyos zijn mandjes met 25 kg door botritus aangetaste druiven. Deze ingedroogde druiven zijn geconcentreerd en zeer zoet.   Hoe meer puttonyos in de wijn, hoe zoeter. Tot een maximum van 6 puttonyos.

a | b | c | d | e | f | g | h | i | j | k | l | m | n | o | p | q | r | s | t | u | v | w | x | y | z

Terug naar boven

q

QBA

Qualitätswein Bestimmter Anbaugebiete.

Kwaliteitswijn uit één van de 13 omschreven Duitse wijnbouwgebieden.

Quarts de Chaume

Zoete wijn van Anjou, een streek in de Loire.

Gemaakt van de Chenin Blanc druif die botrytus heeft ondergaan: indroging door edelrot, waardoor de smaken concentreren.

Quinta

Portugese term voor een boerderij of wijndomein.

Frans: Château of Domaine.

a | b | c | d | e | f | g | h | i | j | k | l | m | n | o | p | q | r | s | t | u | v | w | x | y | z

Terug naar boven

r

Raisin

Engelse term voor druif.

Recioto

Zoete wijn gemaakt van gedroogde druiven.

Voor Amarone worden de druiven ongeveer een maand gedroogd, voor Recioto twee maanden. Het suikergehalte is dan zo hoog dat er na de vergisting altijd restsuiker overblijft. In gebruik bij Valpolicella en Soave - wijnen uit Veneto, Italië

Récoltant

Franse term voor iemand die druiven verbouwt en zelf oogst.

Remuage

Het verplaatsen van het gistbezinksel.

In gebruik bij Champagne, het depot wordt in 8 weken stap voor stap in de hals gebracht, teneinde het makkelijk te kunnen verwijderen. Dit gebeurde door een remueur, die tot 30.000 flessen per dag kon keren. Tegenwoordig uitgevoerd door een gyropalette, een machine die het veel sneller doet: in 8 dagen.

Reserve - Riserva - Reserva Reserve

Franse term voor een wijn die lang gerijpt is.
Helaas geen beschermde term. Italiaans: Riserva. Spaans: Reserva.

Alleen in Spanje is deze term wettelijk beschermd en staat het voor een bepaalde periode van rijping.

Het Spaanse systeem voor rode wijn is:
Joven - geen of enkele maanden houtrijping
Crianza 2 jaar rijping, waarvan ½ jaar op hout
Reserva - 3 jaar rijping, waarvan 1 jaar op hout
Gran reserva - 5 jaar rijping, waarvan 2 jaar op hout

Voor witte en rosé wijnen en voor Rioja gelden andere normen.

Restsuiker

De suiker die in de wijn blijft na de vergisting.

Iedere wijn, ook de allerdroogste, heeft iets restsuiker.

Reuilly

Wijngebied in de Loire, ten Westen van Sancerre.

Droge witte wijnen van de Sauvignon blanc druif, vrij pittige rode wijnen van de Pinot Noir druif.

Rias Baixas

D.O. gebied in Noord-West Spanje.

Een koel gebied met even veel neerslag als in Nederland. Zeer frisse, sappige droge witte wijnen, gemaakt van de Albariño-druif.

Ribatejo

Wijngebied in Portugal boven Lissabon.

Rode en witte wijnen.

Riche

Franse term voor zoete mousserende wijn.

Riesling

Witte wijndruif.

Hoge sappige zuren, aroma’s van groene appel,  bloemen, perzik.
Voor droge, halfdroge, mousserende en zoete wijnen.
Riesling verdraagt geen houtlagering. Goede kwaliteit botrytus-wijnen (edele rotting)

Riesling kan door rijping of stress“petrol” ontwikkelen.

Riesling wordt overal verbouwd, met name in Duitsland, Oostenrijk, Elzas, Nieuw-Zeeland.

Riesling kan topwijnen produceren, vooral in koele tot zeer koele gebieden in Duitsland.
Topwijnen kunnen zeer lang ouderen: vele tientalen jaren.
Bewaarwijnen komen met name uit Rheingau.
Mosel staat bekend om mooie Riesling met hoge zuren.
De meeste Riesling staat in de Pfalz.

Riesling groeit ook in Australië, Italië, Californië.
In Australië (Eden Valley, Clare Valley) ontstaat door hittestress op jonge leeftijd veel petrol aroma.

Nederlandse Riesling kan redelijk tot goed zijn, met name op "Apostelhoeve" bij Maastricht

 

Rkatsiteli druif

Witte wijndruif, goed bestand tegen kou.

Meest geteelde druif in Rusland: 260.000 hectare!

Roussanne

Witte wijndruif.

Rhône-druif, samen met de Marsanne. Veel body, veel zuur, en fruitaroma's.

Ruby Cabernet

Rode wijndruif.

In Californië gekweekte kruising uit de Cabernet Sauvignon en Carignan. Zeer geschikt voor een heet klimaat.
Ook in gebruik in Argentinië, Chili, Zuid-Afrika. Eenvoudige zachte, makkelijke rode wijnen.

Rueda

Wijngebied in Spanje, ten westen van Ribera de duero.

Frisse witte aromatische wijnen van de Verdejo-druif, vaak geblend met Sauvignon Blanc, die veel gelijkenis vertoont. Een bijna vergeten wijn, maar nu weer helemaal in trek. Over het algemeen medium geprijsd, met een goede prijs/kwaliteit ver

Rully

Wijngebied in de Côte Chalonnaise (Bourgogne)

Witte stille en mousserende wijn van de Chardonnay druif.

 

a | b | c | d | e | f | g | h | i | j | k | l | m | n | o | p | q | r | s | t | u | v | w | x | y | z

Terug naar boven

s

Saignée

Franse term voor "bloeden"

Een rosé die gemaakt wordt uit het weglopende sap van blauwe druiven die nog niet geperst zijn.

Saint Estèphe

Noordelijkste wijngemeente van de Haut Médoc in Bordeaux.

Uitsluitend hooggeprijsde rode wijnen, gedomineerd door Cabernet Sauvignon en Merlot.

Saint-Croix-du-Mont

Wijngebied bij Sauternes, Bordeaux.
Zoete witte wijnen van door botrytus aangetaste druiven.

Saint-Joseph

Wijnregio in de Noord-Rhône.

Volle krachtige donkere wijnen van 100 % Syrah druiven.
Bekend als goede wijn bij wildgerechten.

Saint-Julien

Beroemd wijndorp in de Haut Médoc - Bordeaux

Uitsluitend hooggeprijsde rode wijnen, gedomineerd door Cabernet Sauvignon en Merlot.

Salice Salentino

Wijngebied in Puglia, Zuid-Italië.

Volle, warme, fruitige wijnen van de Negroamaro druif.

Sangiovese

Een rode wijndruif.  (de naam betekent: bloed van Jupiter)

Voornaamste teelt in Italië, Californië, Australië, Argentinië. Stevige zuren, rood fruit aroma's, droge klassieke wijnen. Voor topkwaliteit wijnen in Toscane, Italië: Chianti, Brunello, Vino Nobele di Montepulciano.

Sauvignon blanc

Witte wijndruif. Loire, Bordeaux, Spanje, Nieuw Zeeland, Australië, Zuid-Afrika, Argentinië, Chili, Californië.

Stuivende aroma’s van kruisbessen, appel, lychee, ananas, mango.
Ook: gras, hooi, paprika, kattenpis of buxus. Dit wordt veroorzaakt door de methoxypyrazine
Hoge frisse zuren. Sauvignon Blanc gedijt het best in gematigd koele streken.

Beroemd in de Loire, waar de stuivende aroma's het meest 'getemd' zijn: Sancerre, Pouilly-fumée en Menetou Salon. In witte Bordeaux voor het frisse zuur, samen met Sémillon en Muscadelle.

Het boegbeeld van Nieuw-Zeelandse wijnen in Marlborough (Zuider eiland), met zijn pebble stones: grote keien. Daar krijgt de Sauvignon blanc krachtige aroma's van tropisch fruit. Bekendste producent in Marlborough: Cloudy bay.

Savennières

Wijngebied in Anjou - Loire.

Droge witte wijnen van de Chenin blanc druif, vaak van zer goede kwaliteit.
De beste kwaliteiten hebben duidelijke tonen van zwavel: vuursteen.

Schroefdop

Schroefdoppen hebben de de toekomst.

De schroefdop of Stelvin is sterk in opkomst, ook voor top-wijnen: Het aantal wijnen, wereldwijd bedorven door "kurk" (TCA) is ongeveer 6 %. Dat zijn ruim 2 miljard flessen per jaar!
Er zijn schroefdoppen die extra zuurstof meegeven. U kunt dat zien aan de onderkant van de dop: zilver is neutraal, wit is met extra zuurstof.

De schroefdop is duurder soms dan kurk, want de fles moet veel preciezer gemaakt zijn, om zuurstof door lekkage te voorkomen.
Een top-kurk is weer veel duurder dan een schroefdop.

De kunststof kurk geeft na ongeveer 2 jaar een ongewenste smaak aan de wijn e is daardoor niet geschikt voor bewaarwijnen.

Secundaire aroma's

Aroma's in wijn, ontstaan door vergisting.

Typisch secundaire aroma's zijn banaan en brooddeeg.

Sémillon

Witte wijndruif.

Aroma’s van abrikozen, perzik, honing. Zeer geschikt voor "pourriture noble": edele rotting, en dus voor zoete wijnen zoals Sauternes.

Veel geteeld in Bordeaux, Australië en Californië.

Sherry

Versterkte wijn uit Xerez, Zuid-Spanje

De enige druif voor droge sherry is de witte Palomino Fino, een druif met vrij neutrale, iets muskaatachtige  smaak. Er zijn twee types sherry: met of zonder oxidatie tijdens de rijping in houten vaten.

Flor is het geheimzinnige proces van een zwevende gistlaag op de wijnen, dat op slechts enkele plaatsen in de wereld spontaan optreedt. Doordat de flor de sherry afsluit van de lucht treedt er geen oxidatie op. Sherry's met flor, zonder oxidatie zijn de bleekgele en strodroge Fino en Manzanilla. Deze sherry's hebben een licht zilte smaak. Tonen van amandelen en kamille. De mooiste fino's hebben 9 jaar flor rijping gehad en worden ongefilterd gebotteld: fino en rama.
Fino en Manzanilla zijn bij uitstek geschikt als aperitief.

Sherry die eerst flor heeft ondergaan en daarna oxidatie heet Amontillado of  Palo Cortado.
Kleur: amber. Tonen van hazelnoten.

Sherry zonder flor, met volledige oxidatie heet  oloroso. Deze sherry is bruin en heeft tonen van walnoten, vijgen, rogge

Voor zoete sherry wordt de Palomino fino na het rijpen geblend met Moscatel of Pedro Ximenes druiven of geconcentreerde most daarvan.

De mooiste amontillado, palo cortado en olorosso zijn de VOS: minimaal 20 jaar rijping,
en de VORS: minimaal 30 jaar rijping.

Smaragd

Wijntype in de Wachau, Oostenrijk.

Rijke, droge wijnen met veel body, van rijpe, laat geoogste druiven.

Solera

Spaans systeem voor oudering en blend van wijnen van verschillende jaren in fusten.
Solera betekent: bodem.
Met name toegepast in Jerez, voor sherry.

De jonge wijn komt in de bovenste vaten: de sobretable.
Daarna in de Cridareas.
Het laatste fust heet Solera.

Spumante

Italiaanse term voor mousserende wijn.

Mousserende wijn heeft  een druk van 3-6 bar.

Steinfeder

Wijn uit Wachau, Oostenrijk.

De lichtste kwaliteit droge witte wijn.

Stierenbloed - Egri Bikaver

Hongaarse rode wijn.

Krachtige, donkerrode wijn van o.a. de Blaufränkisch en Kadarka druif.

Stille wijn

Stille wijn is niet-mousserende wijn.
De voorgeschreven alcoholgehaltes zijn van 8,5-15 %.
De accijnzen op stille wijn zijn veel lager dan die van mousserende wijn.

Strohwein / Schilfwein

Zoete Duitse wijn, gemaakt van druiven die op stro of riet gedroogd zijn.
Vergelijk met "Vin de paille" (Jura, Frankrijk)

Super second

Bordeaux wijn van zeer goede kwaliteit.

In 1855 is vastgesteld welke Bordeaux wijnen tot de Grand Cru behoren. Sindsdien is er nog maar voor één wijn een wijziging geweest: Mouton Rothschild.   Sommige wijnen zouden bij een nieuwe beoordeling wellicht ook 1e Crus zijn. Zij worden wel Super Second genoemd. Maar welke wijnen dat zijn blijft een punt van discussie. Vaak genoemd: Cos d'Estournel.

Supérieur

Franse term voor wijn met 1 % meer alcohol.

Italiaans: superiore.

Supertoscan

Rode wijn uit Toscane, gemaakt van Bordeuax druiven zoals cabernet sauvignon of  merlot, eventueel geblend met Sangiovese. Trendy en zeer dure wijnen.

De eerste Supertoscan was de Tignanello van wijnhuis Antinori.
Een andere bekende Supertoscan: Sassicaia van Tenuta san Guido.

Sur pointe

De mousserende wijn is klaar voor het dégorgement: het verwijderen van het gistbezinksel.

De fles staat nu helemaal ondersteboven, het gistdepot zit in de hals.

SWEN

Stichting Wijnexamens Nederland.
Opgericht in 1980 door de stichting slijtersopleidingen.
De stichting heeft als doel Nederlandse wijnexamens uit geven en te controleren.
SWEN examens zijn tegenwoordig ondergebracht bij de Wijnakadamie.

Syrah / Shiraz

Rode wijndruif.

Krachtige wijnen, diepe paarsrode kleur, zelfs bij het ouderen. Aroma’s van pruimen, peper, grafiet. Gedijt het best in een heet klimaat.

In de Noord-Rhône van Frankrijk gebruikt als mono-cépage: wijn gemaakt van één druif. De krachtigste en donkerste wijnen van Frankrijk, met name: Hermitage. In de Zuid-Rhône geblend met o.a. Cinsault en Grenache. De topdruif van Australië, gebruikt voor de beroemde “Grange” Barosso is hét gebied voor top-Shiraz in Australië.

Shiraz wordt overal ter wereld aangeplant en geeft ook uitstekende wijnen in bijvoorbeeld Californië en Zuid-Afrika.  De Shiraz wordt in de Nieuwe Wereld met succes geblend, vaak met Cabernet Sauvignon.

Szamorodni

Hongaarse term, betekent: "zoals het komt"

Wijn van druiven die in verschillende stadia van aantasting zijn door Botrytus.
Hoe meer botrytus de druiven hebben, hoe zoeter de wijn wordt.

Száraz

Hongaarse term voor droge wijn.

a | b | c | d | e | f | g | h | i | j | k | l | m | n | o | p | q | r | s | t | u | v | w | x | y | z

Terug naar boven

t

Tanat

Rode wijndruif.

Diepzwarte zeer krachtige wijnen met veel fruit, hoog zuur en zeer veel tannine. Cahors – Frankrijk, Samen met Malbec wordt hier de "vin noir" gemaakt: zwarte wijn. Dankzij de "micro brulage" van Michel Roland is de Cahors-wijn een stuk zachter geworden. Micro brulage is het voortdurend toevoegen van een hele kleine dosis zuurstof aan de rijpende wijn.

Tannat is de belangrijkste kwaliteitsdruif in Uruguay, waar warmte voor rijpheid zorgt, waardoor de tannine zachter is en het fruit in de wijn goed tot zijn recht komt.

Tarrango

Blauwe wijndruif. Gekweekt voor hete klimaten. Lichte wijnen, voornamelijk Australië.

Tastevin

Een napje waarmee wijn geproefd wordt.

Traditioneel in Bourgogne. Ook gebruikt door: "Les Chevalliers de Tastevin"

Tavel

Wijngebied in de zuidelijke Rhône.

Rosé van de Grenache druif. Droge, kruidige wijnen, vergelijkbaar met Provence rosé.

Tempranillo

Rode wijndruif.
Veel kleur, medium zuur en tannine.  Goed rijpingspotentieel.

In Noord-Spanje de basis van de beroemde Rioja, alsmede van de Pesquera en Vega Sicilia in Ribera de Duero. De beroemdste Vega Sicilia is de Unico, een wijn die vele jaren op vat rijpt. Deze wijn kan extreem oud worden en daarbij aan kwaliteit winnen.

Tempranillo heeft veel klonen en bijnamen zoals Cencibel en Ull de lebre.
Tempranillo heet in Portugal onder andere Tinto Roriz en is een deel van de druivenblend voor Port.

Tenuta

Italiaanse term voor (wijn)domein.

Terroir

Franse term voor een samenhang van bodem, klimaat en druivenras.

Het belangrijkste argument van Frankrijk tegenover de nieuwe wijnen buiten Europa: De eeuwenlange kennis van bodem, klimaat in de wijngaard, druivenras.

Voortdurend punt van discussie: in hoeverre wordt terroir gemaakt door de wijnmaker?
Nieuwe wijnlanden als Californië en Australië gebruiken nu terroir in hun presentatie, omdat het goed verkoopt. Maar een herkomstgebied "South Australia" of "Coastal" in Californië is veel te groot om van een terroir te kunnen spreken.

Er is ook een echte zoektocht naar terroir in de Nieuwe Wereld, met name naar het aspect koel klimaat. In klassieke wijnlanden wordt onder druk van de commercie het terroir soms te veel uitgebreid, met als gevolg dat wijngaarden op plaatsen liggen die met het oorspronkelijke terroir van die wijn niet veel meer van doen hebben.

Tertiaire aroma's

Aroma's die ontstaan door rijping van de wijn. Dit wordt bouquet genoemd.
Bijvoorbeeld: bosgrond, paddestoelen, rozijnen en krenten, toast.

Toro

Wijngebied in Noord-Spanje, grenzend aan Rueda.

Fruitige volle rode wijnen van de Tempranillo druif.

Touriga National / Touriga Nacional

Blauwe wijndruif uit Portugal.

Geschikt voor zeer hoge kwaliteit complexe wijnen die lang kunnen ouderen.
Ook gebruikt in de blend van druiven voor Port.

Trebbiano - Ugni blanc

Een witte wijndruif.

Hoge opbrengsten, neutrale wijnen. Met moderne koele vinificatie in roestvrij stalen tanks een smakelijke, makkelijke en goedkope wijn.

Meest geteelde witte druif in Frankrijk en Italië. Basis van cognac-wijnen.

Tri

meervoud: tries - Franse term voor selectie van druiven.

De druiven worden per rondgang tijdens de pluk geselecteerd op rijpheid.

Trincadeira

Blauwe wijndruif.

Portugal, zachte wijnen met aroma van pruimen.

Trockenbeerenauslese

Zeer zoete Duitse wijn.

Gemaakt van volledig door Edelfäule (botrytus) aangetaste druiven:
Een schinmmel, die de druiven indroogt en daardoor de smaken concentreert: zuur, zoet en aroma's.

Tuilé

Franse term voor wijn met de kleur van een dakpan: roodbruin.

Een kenmerk van oude rode wijnen, als de kleur verandert: van paarsrood via robijnrood naar bruinrood.

a | b | c | d | e | f | g | h | i | j | k | l | m | n | o | p | q | r | s | t | u | v | w | x | y | z

Terug naar boven

u

Uva

Italiaans voor druif.

Uvaggio

Italiaanse term voor een blend van druiven.

a | b | c | d | e | f | g | h | i | j | k | l | m | n | o | p | q | r | s | t | u | v | w | x | y | z

Terug naar boven

v

Vacqueyras

AOC wijngebied in Zuid-Rhône - Frankrijk

Wijnen van een blend van druiven: Grenache, Syrah, Mourverdre, Cinsault. Vergelijkbaar in stijl met Châteauneuf-du-Pape.

Valse meeldauw

Veel voorkomende druivenziektes. Schimmels tasten het blad aan. Dit ontstaat in vochtig weer.

Valse meeldauw (Peronospora) is donzige schimmel, bestrijden met zwavel en koper. Meeldauw (Oïdium) is een droge schimmel, bestrijden met zwavel en kalk.

VDN - Vin Doux Naturel

Zoete wijnen, versterkt met wijnalcohol.

Met name in Roussiilon en Zuid-Rhône.
De bekendste: Muscat de Rivesaltes, van de Muscat-druif. En: Banyuls, van de Grenache-druif.

Vecchio

Italiaanse term voor oude wijn. Een door wijnwetten beschermde benaming.

Vendange

Franse term voor wijnoogst. Italiaans: Vendemmia. Duits: Ernten. Engels: Harvest.

Als er op een etiket van een wijnfles een jaartal staat, wordt altijd het oogstjaar bedoeld. Soms kom je op een fles 2 jaartallen tegen, dan is dat het oogstjaar en het jaar waarop de wijn in de fles is gedaan.

Vendange á la main

Franse term voor met de hand oogsten.

Vendange tardive

Franse term voor laat geoogste, rijpe of overrijpe druiven. Meestal voor zoete wijnen.

Engels: late harvest. Duits: Spätlese.

Verdejo

Een witte wijndruif.

Rueda – Spanje. Populaire, herontdekte druif. De wijn is hier genoemd naar de druif: Verdejo.

Aroma’s: fris, stuivend, met pruimen en peren. Lijkt veel op Sauvignon blanc en wordt daar vaak mee geblend. Sappige, smakelijke en vriendelijk geprijsde wijnen.

Verdelho

Witte wijndruif uit Portugal, Madeira.
Hier wordt de medium-dry stijl Madeira van gemaakt.

Tegenwoordig ook als gewone wijn gevinificeerd in o.a. West-Australië.

Verdichio

Witte wijndruif.

Gelijknamige wijnen in Marche - Oost-Italië. Veel zuren, makkelijke frisse wijnen met een klein prikkeltje. Bekendste wijn: Verdicchio dei Casteli di Jesi. In originele Amphora-fles of in Bordeaux-model.

Vernaccia

Witte wijndruif. Veel zuren.

Witte wijn uit Toscane.

Versterkte wijnen

Toen wijnen nog in vaten met een zeilschip getransporteerd werden, trad er vaak bederf op door micro-organismen: schimmels, gisten, bacteriën en virussen.
Een methode om wijnen te beschermen tegen micro-organismen  is het toevoegen van alcohol tot boven de 15 %, daarboven sterven micro-organismen af.
Dit is met name door door de Engelsen ruim toegepast om wijnen veilig te vervoeren, zoals bij Port, Sherry  en Madeira.

Versterkte wijnen zijn dus aangevuld met alcohol boven 15 %. Zij worden ook aangeduid als "zuidwijnen"
Sherry: afhankelijk van het type, 15-20 %
Madeira: gemiddeld 19 %
Port 19-21 %

Wanneer de alcohol toegevoegd wordt na de vergisting is er een droge wijn. Sherry wordt zo gemaakt, alle zoete sherry wordt achteraf bijgezoet, meestal met (ingekookte) most van Moscatel of PX druiven.
Als de alcohol toegevoegd wordt tijdens de vergisting, blijft er restsuiker in de wijn: een zoete wijn.
Zo wordt port gemaakt.

Vieilles vignes

Franse term voor oude wijnstokken. Meestal wijnranken die meer dan 50 jaar oud zijn. Geen beschermde naam.

Door hun leeftijd geven deze wijnstokken minder en kleinere druiven, waardoor de smaak van de wijn geconcentreerder wordt.

Viejo

Spaanse term voor oude wijn.

Vigna - Vigneto

Italiaanse term voor wijngaard.

Vignoble

Frans term voor wijngaard.

Vin de garde

Franse term voor bewaarwijn.

Een wijn met veel bewaarpotentieel, meestal door hoge zuren en ruim tannine.

Vin de paille

Frans term voor stro-wijn.

Wijn gemaakt van op stro gedroogde druiven. Door het drogen worden de smaken geconcentreerd.  Zoete wijnen uit de Jura - Frankrijk.

Viña

Spaanse term voor wijngaard. Portugees: Vinha.

Vinificatie

Franse term voor het maken van wijn.

Vino generoso

Spaanse term voor met alcohol versterkte wijn.

Vino Nobile di Montepulciano

Italiaanse wijn uit Toscane.

Montepulciano is een gebied in Toscane waar men wijn maakt van de Sangiovese druif. Vaak zeer mooie kwaliteit, vergelijkbaar met Chianti.

Viognier

Een witte wijndruif met Aroma's van perzik en abrikozen, gemiddelde zuurgraad. Gedijt goed in een warm klimaat.

Een druivenras dat bijna uitgestorven was, op een paar perceeltjes na: in Condrieu, Noord-Rhône. Omdat de steile hellingen in Condrieu zeer moeilijk te bewerken zijn was deze druif bijna opgegeven. Herontdekt en nu zeer populair in de nieuwe wijnlanden: Australië Argentinië, Californië, Zuid-Afrika.

Viticoltore

Italiaanse term voor wijnboer, druiventeler.

Vitigno

Italiaanse term voor druivenras. Uva is het woord voor druif in het algemeen.

Vitis Vinifera

Naam van de druivenfamilie voor de wijnbouw.

Europese druivenrassen.
Er zijn ongeveer 6000 bekende druivenrassen geschikt om wijn van te maken.

Het is verboden om drank van andere druivenrassen "wijn" te noemen. Ook mogen voor wijn geen hybrides gebruikt worden: kruisingen van de Europese en Amerikaanse druif. Er zijn een paar uitzonderingen hierop:, zoals:
Vidal, een hybride van de Franse Ugni blanc en de Amerikaanse Seibel druiven, gebruikt voor Canadese Ice Wine.
Baco 22A, gebruikt voor Armagnac en de enige toegestane hybride-druif in Frankrijk.

In Nederland wordt geëxperimenteerd met hybrides, met goede resultaten, onder andere in de Colonjes in Groesbeek.

Viura of Macabeo

Witte wijndruif, gebruikt voor witte Rioja en mousserende Cava in Spanje.

Vivace

Italiaanse term voor "levendig" - iets mousserend.

Vluchtige zuren

Azijnzuur, veroorzaakt door de azijnbacterie.

Het eerste stadium van afbraak van de wijn. Dit proces wordt versneld door het contact van de wijn met zuurstof. Herkenbaar aan de lucht van lijm. Ruim aanwezig in door botrytus aangetaste druiven.

Volnay

Wijngebied in de Côtes de Beaune -Bourgogne, Frankrijk. Bekend om zijn rode wijnen van de Pinot noir.

VOS - VORS

Aanduidingen voor oude sherry.

VOS (Vinum Optimum Signatum) is 20 jaar oude sherry.
VORS (Vinum Optimum Rare Signatum) is 30 jaar oud.

Vosne-Romanée

Wijngebied in Côte de Nuits - Bourgogne, Frankrijk

Rode wijn van de Pinot noir. Zeer kostbare Romanée-Conti Grand Cru.

Vougeot

Wijngebied in Côte de Nuits - Bourgogne, Frankrijk

Rode wijn van de Pinot noir. Omvat Clos de Vougeot Grand Cru. Deze wijngaard heeft meer dan 60 eigenaren!

a | b | c | d | e | f | g | h | i | j | k | l | m | n | o | p | q | r | s | t | u | v | w | x | y | z

Terug naar boven

w

Wijn

"Wijn is de drank verkregen uit de alcoholische vergisting van het sap van de Vitis vinifera."
Dat is de officiële verklaring van het woord wijn, wat inhoudt dat een wijn gemaakt moet zijn van Europese druivenrassen.
Andere dranken zoals bessenwijn, vlierbloesemwijn, enz. mogen niet het woord wijn op het etiket vermelden, alleen een fantasienaam is toegestaan.

De eerste sporen van wijnbouw zijn gevonden in Georgië (boven Oost-Turkije). Zij dateren van 8000 jaar geleden.
Wijnbouw verspreidde zich via Egypte, Iran, Griekenland en tenslotte Italië.
De Romanen hebben de wijnbouw overal naar toe gebracht, onder andere Frankrijk, Spanje en Duitsland.
De Spanjaarden brachten de wijn naar Zuid Amerika, en de missionarissen namen het mee naar hun missieposten in Noord-Amerika, aan de "Camino real", de Koninklijke Weg van Mexico naar San Francisco.
De Nederlandse Jan van Riebeek  bracht wijnbouw mee met de Oost-Indie compagnie naar Zuid Afrika.
Helaas is die eerste aanplant mislukt.

Wijn is een genotsmiddel,  de enige reden om het te drinken is het plezier dat je er aan beleeft.
Niet alleen de alcohol, maar ook alle smaaksensaties.
In vroeger tijden werden wijn en bier ook gedronken omdat het veiliger was dan water.

Wijn wordt wel eens "vloeibaar zonlicht" genoemd.
De Wijnstudio noemt wijn "cultuur op je tafel" omdat er achter elke wijn een heel verhaal zit:
de streek, het klimaat, de bodem, de wijnmaker. En de strijd van de wijnmaker, zijn werk op het land en in de wijnmakerij, zijn (of haar) zoektocht naar de perfecte uiting van "terroir" in de wijn, de mensen die er aan meewerken.

Wijn en spijs

Het combineren van wijn en spijs is een vaardigheid die iedereen kan ontwikkelen.
Allereerst moet gekozen worden: zoek je een combinatie vanuit het eten, of vanuit de wijn.
Vervolgens moet geproefd worden. Kennis van de opbouw van het gerecht en de smaak van wijn is nodig.

Om een goede combinatie te maken is er een theoretische basis van gastronomie (wijn en eten).
Er kan een mismatch ontstaan: de smaken versterken elkaar in negatieve zin, drijven uit elkaar.
Bijvoorbeeld: een dikke roomsaus met frisse sauvignon blanc.
Hier treedt smaakverzadiging op: het overdadig zuur in de wijn onderdrukt het frisse van de roomsaus.
Het vet in de roomsaus onderdrukt het vet, de alcohol en het zoet in de wijn.
Gevolg: de roomsaus wordt nog vetter, de wijn nog zuurder, beide zijn niet meer lekker.

Er kan een match zijn ( wat in de meeste gevallen zo is) en er kan een verbetering zijn: beide smaken versterken elkaar, de wijn en het eten is  lekkerder dan los geproefd.
In de wijn & spijs cursus  leert u in drie dagen de theorie en de praktijk van gastronomie.

 

Wijn-opleiding

De grootste internationaal erkende wijnopleider van de wereld is WSET: Wine and Spirits Education Trust.

Jaarlijks verzorgt WSET de wijnopleiding voor 56.000 cursisten in 62 landen.
De opleidingen worden gegeven op diverse aansluitende niveaus:
WSET level 2  (Internationaal Wijncertificaat)
WSET level 3 (International Wine Professional) en het hoogste niveau in Nederland:
WSET level 4 Diploma Course.
Daarna is er nog de mogelijkheid tot doorstroming naar MW: Master of Wine.

Zie ook: www.wijncursus.nl voor Engeland: www.wset.co.uk

Wijnbouw-klimaat

Macro-klimaat: Wijndruiven groeien ongeveer tussen de 30e en 50e breedtegraad, zowel op het noordelijk als het zuidelijk halfrond.

Bij een gemiddelde dagtemperatuur van minder dan 9,5 graden stopt de groei van de wijnstok.
Bij 35 graden stopt de assimilatie van de plant.
In een te warm klimaat kun je soms 2 x per jaar druiven oogsten, maar de kwaliteit is dan onvoldoende voor wijn.

Wijnbrevet

Het internationaal wijnbrevet WSET level 2 is de standaard voor wijnopleidingen wereldwijd.
De opleiding is opgebouwd uit 8 modules, onder andere:

Viticultuur (wijnbouw) en vinificatie (wijnmaken)
De belangrijkste druiven en hun kwaliteiten
Wijnregio Frankrijk, Europa, de nieuwe Wereld
Versterkte wijnen, mousserende wijnen, zoete wijnen
Gastronomie: Wijn & Spijs
Gedistilleerd: basiskennis

Deze opleiding wordt afgesloten met het examen WSET level 2: het Internationaal Wijnbrevet

Voor meer informatie: wijnstudio.nl/cursus/intermediate

 

 

Wijndomein - wijnhuis

Wijnproducent die zijn eigen druiven teelt.

Wijnmaken

Rood, rosé of wit.

De kleur van rode wijn zit in de schil van blauwe druiven. Door die mee te vergisten komt de kleur in de wijn.
Bij rode wijn laat je dus eerst de kleur inweken tijdens de fermentatie (vergisting)
Rosé krijg je door de schillen van blauwe druiven heel kort mee te vergisten (1 tot max 24 uur) Zodra er tannine in de wijn komt, spreek je van rode wijn.
Witte wijn komt van groene druiven, of door de schil van blauwe druiven niet mee te vergisten.
Het sap van druiven is kleurloos, op een enkele uitzondering na, zoals de Garnacha Tintorera.

Persen is het scheiden (verwijderen) van de vaste deeltjes en het sap.

Bij wijnmaken is controle van groot belang. Met name op temperatuur en hygiëne.

Wijnproductie wereldwijd Wijnproductie - de wereldwijnproductie is 27 miljard liter per jaar. Daarvan is een deel overproductie, dit wordt verstookt tot brandy.

Wijnsteen - wijnsteenzuur

Natriumcarbonaat, neerslaande zouten die op de bodem van de fles te zien zijn als glinsterende kristallen.

Ongevaarlijk, maar de consument vertrouwt het niet.
Wijnsteenzuur wordt uit de wijn gehaald door de wijn vóór botteling te koelen op 0 graden celcius.
Daardoor slaat de het zuur als wijnsteen neer en blijft achter.

Wijnstok

Geslacht: Vitis. Dit is het geslacht van de wingerds.
Soort: vinifera.
Ras: Bijvoorbeeld Chardonnay, Tempranillo, enz.

Frans: vieille vigne. Duits: alte Reben. Engels: old vine.

Bijna alle wijnen in de wereldwijd  zijn gemaakt van Europese druiven: Vitis vinifera.
Hierop zijn slechts een paar uitzonderingen: hybrides, ofwel kruisingen van Amerikaanse en Europese druiven.
Van hybrides wordt in Nederland goede wijn gemaakt, bijvoorbeeld bij de Colonjes in Groesbeek.
Een andere bekende hybride is de Vidal, gebruikt voor Canadese Icewine.

Een wijnstok kan ruim 100 jaar oud worden. Een oude wijnstok (meer dan 50 jaar) geeft een gering aantal kleine druiven. De kwaliteit daarvan is geconcentreerder.

Een wijnstok begroeit van nature een gebied van een halve hectare. De wortels gaan afhankelijk van de bodemsoort diep de grond in. Meestal enkele meters, maar in de zachte kalkbodem van de Champagne soms wel 20 meter.

De wijnstok is zeer sterk en kan op droge plaatsen groeien waar andere planten het opgeven. De wijnstok doet het ook goed op vruchtbare bodems, maar de kwaliteit van de druiven wordt dan minder: de energie gaat naar groei van takken en bladeren. De grootste vijand van de wijnstok is te veel vocht, dan ontstaan er schimmelziektes. Strenge vorst (> 25 ºC) kan grote schade aanrichten en een wijngaard in één klap vernietigen.

Wijnvat

Houten ton voor de rijping van wijnen.
Meestal van eikenhout, maar ook van moerbei, walnoot, beuk of andere soorten.

Frans eiken uit het Massif Central groeit langzaam, heeft  daardoor kleine, compacte cellen en geeft een fijne houtsmaak.
Amerikaans eiken groeit sneller, heeft daardoor grotere cellen, geeft meer smaak aan de wijn, met name vanille-tonen.
Hoe groter het vat en hoe langer gebruikt, hoe minder de invloed van het hout op de wijn.
Wel is er in dit vat invloed door oxidatie: zuurstof.

Winzer Genossenschaft

Duitse term voor wijncoöperatie.

a | b | c | d | e | f | g | h | i | j | k | l | m | n | o | p | q | r | s | t | u | v | w | x | y | z

Terug naar boven

x

Xarel-lo

Druif die gebruikt wordt in de blend voor Cava: Spaanse mousserende wijn, gemaakt volgens de méthode traditionelle: 2e gisting op fles.

Xarel-lo is de kwaliteitsdruif, die zorgt voor kracht en aroma.

Xinomavro

Rode wijndruif uit Griekenland.

Veel zuren en tannine, kruidige aroma's van tabak, tomaat en zoethout.
Kan fantastische kwaliteit wijn opleveren.

a | b | c | d | e | f | g | h | i | j | k | l | m | n | o | p | q | r | s | t | u | v | w | x | y | z

Terug naar boven

y

Yecla

DO wijngebied in Zuidoost-Spanje, ten Noordwesten van Alicante.

Donkerrode wijnen van de Monastrell druif.

a | b | c | d | e | f | g | h | i | j | k | l | m | n | o | p | q | r | s | t | u | v | w | x | y | z

Terug naar boven

z

Zinfandel

Rode wijndruif, verwant aan de Italiaanse Primitivo en de Kroatische Plavac mali.

Bekendste druif van Californië voor droge tot halfzoete wijn. Heeft een uitgesproken fruitaroma: aardbeien, frambozen. In vele stijlen gemaakt: van slap-zoete lichtrode of jammige wijn tot prachtige volle fruitige wijnen.

Zwavel in wijn

Zwaveldioxide - SO2, ofwel sulfiet, is een conserveringsmiddel. Europees toelatingsnummer: E 220.
Vrijwel alle wijnen bevatten SO2 ter conservering. SO2 bindt de zuurstof en gaat daarmee oxidatie tegen. Ook verhindert SO2 de groei van micro-organismen: bacteriën en gisten.

Sommige wijnen hebben een zwavel-aroma. Dat is geen fout, maar een terroir-expressie: bodemsoorten zoals leisteen en vulkanische grond in combinatie met de druif. Te veel SO2 herkent men door een scherpe prikkel, hoog in de neus.
Het risico op te veel zwavel is zeer klein, maar de meeste kans daarop is  in zoete wijnen.

"Bevat zwavel" moet vermeld staan op het etiket, in de taal van het land waar de wijn verkocht wordt.
Dit is met name om astma-patiënten te beschermen, die last van zwavel kunnen krijgen.

Maximaal toegestane waardes:
160 mgr /ltr voor rode rode wijn,
210 mgr/ltr voor wit,
400 mgr/ltr voor zoete wijnen.

 

a | b | c | d | e | f | g | h | i | j | k | l | m | n | o | p | q | r | s | t | u | v | w | x | y | z

Terug naar boven

Haagse Stadswijngaard Sommelierwijnen Madeira Wine Ambassador Sherry Educator VDP Ambassador Wijnspijs.nl

De Wijnstudio | Contactpersonen: Jeroen Bronkhorst, Henriëtte Bastiaans | info@wijnstudio.nl | Tel: 070-22 05 430.